Open Math Tải app
Chương 11 · Bài 1

Nhiều hơn mấy: ghép cặp rồi trừ

Con ghép cặp hai nhóm đồ vật, đếm những cái không có cặp để biết nhóm này nhiều hơn nhóm kia mấy cái, rồi viết việc ấy thành một phép trừ.

Học xong, con làm được

  • Ghép cặp hai nhóm rồi đếm phần không có cặp để trả lời nhiều hơn mấy, ít hơn mấy.
  • Biết hai câu hỏi “nhiều hơn mấy” và “ít hơn mấy” có cùng một con số.
  • Viết phép trừ và chỉ được mỗi số đếm cái gì trên hai hàng đồ vật.
  • Đếm hai nhóm để lẫn rồi lấy số của nhóm nhiều hơn trừ số của nhóm ít hơn.

Cần chuẩn bị

  • 7 cái bát (hoặc cốc) và 7 cái thìa
  • 13 hạt đậu đỏ và 9 hạt đậu đen, hoặc cúc áo hai màu
  • Một cái rổ nhỏ hoặc cái bát to
  • Giấy và bút chì

Vì sao học bài này lúc này

Con đã biết ghép cặp để thấy nhóm nào nhiều hơn, đã dùng sơ đồ tách gộp và trừ trong phạm vi 20. Bài mở đầu chương hỏi thêm một bước: nhiều hơn mấy cái? Câu trả lời nằm ngay trên bàn: xếp hai hàng, ghép từng cặp, đếm những cái không có cặp. Sau đó con viết việc ấy thành phép trừ, và phép trừ này không phải bớt đi: chẳng cái bát nào bị lấy mất. Nó là tìm một phần của nhóm nhiều hơn, phần không có cặp. Hiểu phép trừ theo nghĩa này thì con giải được các câu chuyện so sánh ở bài sau.

Cùng con làm ở nhà

  1. Ghép cặp bát với thìa

    Bày 7 cái bát và 4 cái thìa lộn xộn trên bàn. Hỏi con: bát hay thìa nhiều hơn, nhiều hơn mấy cái? Con xếp bát thành một hàng, rồi đặt thìa thành hàng ngay phía dưới, bắt đầu từ bên trái: dưới mỗi cái bát một cái thìa, hết thìa thì dừng. Có 4 cái bát có thìa. Con chỉ đếm những cái bát không có thìa: 3 cái. Không cần đếm lại cả hàng bát. Con trả lời bằng một câu đủ ý.

    Nói với conDưới mỗi cái bát, một cái thìa. Còn 3 cái bát không có thìa. Bát nhiều hơn thìa 3 cái.

  2. Hai câu hỏi, một con số

    Giữ nguyên hai hàng và hỏi ngược lại: thìa ít hơn bát mấy cái? Để con đoán trước rồi kiểm bằng tay. Cách một: con lấy thêm thìa, đặt từng cái xuống dưới các bát còn trống và đếm số thìa vừa thêm. Thêm 3 cái thì hai hàng bằng nhau. Cất 3 cái thìa ấy đi rồi làm cách hai: cất 3 cái bát không có thìa, còn lại 4 bát và 4 thìa. Cách nào cũng ra số 3.

    Nói với conBát nhiều hơn thìa 3 cái. Thìa ít hơn bát cũng 3 cái. Thêm 3 cái thìa là vừa đủ.

  3. Viết thành phép trừ

    Xếp lại 7 bát và 4 thìa, lần này chỉ nhìn hàng bát. 7 cái bát gồm 4 cái có thìa và mấy cái không có thìa? Vẽ sơ đồ tách gộp: 7 là cả nhóm, 4 là một phần, phần kia chưa biết. Tìm một phần thì trừ, con viết 7 − 4 = 3. Hỏi con từng số đếm cái gì trên bàn: 7 là tất cả bát, 4 là số bát có thìa, bằng đúng số thìa, 3 là số bát không có thìa. Hỏi thêm: nếu viết 7 + 4 = 11 thì 11 đếm cái gì? Nó đếm cả bát lẫn thìa, tức trả lời câu “có tất cả mấy cái”.

    Nói với con7 cái bát gồm 4 cái có thìa và mấy cái không có thìa? Tìm một phần thì trừ. 7 trừ 4 bằng 3.

  4. Đồ để lẫn: đếm rồi trừ

    Trộn 13 hạt đậu đỏ và 9 hạt đậu đen trong rổ. Lần này không xếp hàng vội. Con đếm từng loại và ghi lại: 13 và 9. Hỏi: loại nào nhiều hơn? Loại ấy là cả nhóm, số của nó đứng trước dấu trừ: 13 − 9 = 4. Hỏi ngược lại, đậu đen ít hơn đậu đỏ mấy hạt, thì vẫn là 13 − 9 = 4. Sau đó con kiểm bằng cách xếp hai hàng hạt đậu thẳng bên trái, ghép từng cặp, rồi đếm số hạt đỏ không có cặp: 4 hạt.

    Nói với con13 hạt đậu đỏ, 9 hạt đậu đen. Đậu đỏ nhiều hơn, đậu đỏ là cả nhóm. 13 trừ 9 bằng 4. Đậu đỏ nhiều hơn đậu đen 4 hạt.

Con hay nhầm ở đâu

  • Hỏi bát nhiều hơn thìa mấy cái, con trả lời 7, là số của cả hàng bát.

    Cách gỡ: Chỉ vào mấy cái bát ở cuối hàng và hỏi “Những cái bát này có thìa không?”. Con chỉ đếm những cái ấy.

  • Con cộng hai nhóm lại: 7 + 4 = 11.

    Cách gỡ: Hỏi “11 đếm những gì?”. Con chỉ tay sẽ thấy mình đếm cả bát lẫn thìa. Câu hỏi chỉ hỏi phần bát không có thìa.

  • Con nghĩ “ít hơn mấy” phải ra một con số khác với “nhiều hơn mấy”.

    Cách gỡ: Cho con đặt thêm từng cái thìa xuống dưới các bát còn trống và đếm số thìa vừa thêm. Vẫn là 3.

  • Con viết số bé đứng trước: 9 − 13.

    Cách gỡ: Hỏi “Loại nào nhiều hơn?”. Loại ấy là cả nhóm, số của nó đứng trước dấu trừ. Xếp hai hàng hạt đậu để con thấy phần không có cặp nằm ở hàng dài.

Khi nào sang bài sau

Con đã vững khi gặp hai nhóm đồ vật là tự ghép cặp hoặc tự viết phép trừ với số lớn đứng trước, nói được mỗi số đếm cái gì, và trả lời câu “ít hơn mấy” mà không cần tính lại.

Từ dùng trong bài

Ghép cặp để so sánhNhiều hơn, ít hơn và lớn hơn, bé hơnPhép trừSơ đồ tách gộpCả nhóm và hai phầnThứ nhất, thứ hai: số chỉ chỗ đứng