Open Math Tải app
Chương 4 · Bài 4

Một sơ đồ, hai phép trừ

Con viết hai phép trừ cho một sơ đồ tách gộp, chọn đúng một phép cho một câu chuyện, và viết được phép trừ khi bớt 0 hay bớt hết.

Học xong, con làm được

  • Viết hai phép trừ cho một sơ đồ tách gộp, như 7 − 5 = 2 và 7 − 2 = 5.
  • Chọn đúng một phép trừ cho một câu chuyện, kể cả khi phần đã biết là phần còn lại.
  • Viết phép trừ khi bớt đi 0 hay bớt đi hết.

Cần chuẩn bị

  • 7 miếng lego: 5 miếng trắng, 2 miếng đen (hoặc cúc áo hai màu)
  • 10 cái thìa
  • Một vỉ trứng 10 ô, 10 hạt đậu và một cái cốc không trong suốt
  • 5 cái bánh quy trên đĩa
  • Giấy và bút chì

Vì sao học bài này lúc này

Con đã viết phép trừ cho cảnh bớt đi và cảnh tách ra, mỗi lần một phép. Bài này đặt hai phép trừ của cùng một sơ đồ cạnh nhau để con thấy: số đứng sau dấu trừ là phần đã biết, không phải lúc nào cũng là phần đi mất. Hiểu vậy con mới viết đúng những câu chuyện như “còn lại 3, đã lấy đi mấy?”. Phần 0 được đưa vào đây vì nó cũng là một phần như mọi phần. Bài sau sẽ thêm hai phép cộng vào cùng sơ đồ ấy.

Cùng con làm ở nhà

  1. Biết phần này, tìm phần kia

    Nối 5 miếng lego trắng với 2 miếng đen: đây là 7 con mèo, 5 con trắng, 2 con đen. Vẽ sơ đồ tách gộp 7 gồm 5 và 2. Hỏi câu thứ nhất: biết có 5 con trắng, có mấy con đen? Con che 5 miếng trắng, thấy 2 miếng đen, viết 7 − 5 = 2. Hỏi câu thứ hai: biết có 2 con đen, có mấy con trắng? Con che 2 miếng đen, viết 7 − 2 = 5. Đặt hai phép trừ cạnh nhau, cho con chỉ số đứng sau dấu trừ và số đứng sau dấu bằng ở mỗi phép.

    Nói với con7 gồm 5 và 2. Biết 5 con trắng, tìm con đen: 7 trừ 5 bằng 2. Biết 2 con đen, tìm con trắng: 7 trừ 2 bằng 5.

  2. Khi hai phần bằng nhau

    Xếp 10 cái thìa: 5 cái úp, 5 cái ngửa. Hỏi có mấy cái úp khi biết 5 cái ngửa, rồi hỏi ngược lại. Cả hai lần con đều viết 10 − 5 = 5. Hỏi con vì sao lần này hai phép trừ trùng nhau: chỉ vì hai phần bằng nhau. Lật lại cho thành 4 cái úp, 6 cái ngửa để con thấy sơ đồ 10 gồm 4 và 6 lại cho hai phép trừ khác nhau: 10 − 4 = 6 và 10 − 6 = 4.

    Nói với con10 gồm 5 và 5. Biết 5 cái ngửa, tìm cái úp: 10 trừ 5 bằng 5. Hai phần bằng nhau nên hai phép trừ giống nhau.

  3. Câu chuyện chọn phép trừ

    Xếp 10 hạt đậu đầy một vỉ trứng. Chuyện thứ nhất: con lấy đi 3 hạt bỏ vào cốc, còn lại mấy hạt? Viết 10 − 3 = 7. Xếp lại đủ 10 hạt. Chuyện thứ hai: con nhắm mắt, bố mẹ lấy bớt hạt bỏ vào cốc sao cho vỉ còn 3 hạt, rồi hỏi: còn lại 3 hạt, đã lấy đi mấy hạt? Lần này 3 là phần còn lại, nhưng nó là phần đã biết nên vẫn đứng sau dấu trừ: 10 − 3 = 7. Đổ cốc ra đếm để kiểm. Với mỗi chuyện, đừng hỏi “cái gì đi mất” mà hỏi: biết phần nào, hỏi phần nào?

    Nói với conCòn lại 3 hạt. Đã lấy đi mấy hạt? Biết phần còn lại là 3. Tìm phần bị lấy đi. 10 trừ 3 bằng 7. Đã lấy đi 7 hạt.

  4. Khi một phần là 0

    Đặt đĩa có 5 cái bánh trước mặt con. Chuyện thứ nhất: không ai ăn cái nào, còn lại mấy cái? Con đếm lại, vẫn 5, viết 5 − 0 = 5. Chuyện thứ hai: cả nhà ăn hết 5 cái, còn lại mấy cái? Ăn thật rồi nhìn đĩa trống, viết 5 − 5 = 0. Vẽ một sơ đồ 5 gồm 5 và 0 và chỉ cho con thấy cả hai phép trừ đều đọc ra từ sơ đồ này. Hỏi thêm với đĩa đang trống: không có cái bánh nào, không ăn cái nào thì sao? 0 − 0 = 0.

    Nói với conCó 5 cái bánh. Ăn hết 5 cái. 5 trừ 5 bằng 0. Không còn cái nào.

Con hay nhầm ở đâu

  • Chuyện “7 con mèo, 5 con trắng, mấy con đen?” mà con viết 7 − 2 = 5.

    Cách gỡ: Hỏi “Câu chuyện cho biết phần nào?”. Phần ấy đứng sau dấu trừ. Phần cần tìm đứng sau dấu bằng.

  • Con lúng túng với chuyện “còn lại 3 hạt, đã lấy đi mấy hạt?” vì nghĩ số sau dấu trừ phải là phần đi mất.

    Cách gỡ: Vẽ sơ đồ tách gộp, đánh dấu hỏi vào phần bị lấy đi, rồi nhắc: biết phần nào thì phần ấy đứng sau dấu trừ.

  • Thấy 10 gồm 5 và 5 chỉ có một phép trừ, con tưởng sơ đồ nào cũng chỉ có một.

    Cách gỡ: Đặt cạnh đó sơ đồ 10 gồm 4 và 6 và cho con viết: 10 − 4 = 6, 10 − 6 = 4. Hai phép trừ khác nhau.

  • Bớt 0 mà con viết 0, như 6 − 0 = 0.

    Cách gỡ: Diễn lại bằng đồ thật: có 6 cái, không lấy đi cái nào. Cho con đếm lại, vẫn 6.

Khi nào sang bài sau

Con đã vững khi nhìn một sơ đồ là viết được cả hai phép trừ, và nghe một câu chuyện là nói được phần nào đã biết trước khi viết.

Từ dùng trong bài

Phép trừSơ đồ tách gộpPhép cộngCả nhóm và hai phầnDấu bằng