Open Math Tải app
Chương 8 · Bài 2

Hình phẳng: hình tam giác và hình tròn

Con tô viền mặt khối để có hình phẳng, đếm cạnh và góc có đánh dấu, rồi nhận ra hình tam giác có 3 cạnh thẳng, 3 góc và hình tròn không có cạnh, không có góc.

Học xong, con làm được

  • Tô viền một mặt phẳng của khối để có một hình phẳng trên giấy.
  • Đếm cạnh và góc của một hình, mỗi cạnh, mỗi góc đúng một lần.
  • Gọi đúng hình tam giác, hình tròn dù hình quay ngược, nằm nghiêng, to hay nhỏ.
  • Nói được vì sao một hình gần giống lại không phải hình tam giác hay hình tròn.

Cần chuẩn bị

  • Lon sữa, con xúc xắc, hộp bánh, quả bóng của bài trước
  • Giấy trắng, bút chì, kéo
  • Bìa màu để cắt hình
  • Một que tính hoặc que kem
  • Một cái nắp chai và một cái đĩa nhỏ

Vì sao học bài này lúc này

Bài trước con đã biết mặt phẳng của khối. Bài này đặt mặt phẳng ấy lên giấy, tô quanh viền, và hình phẳng hiện ra: con thấy hình phẳng từ đâu mà có, và nó khác khối ở chỗ nào. Tên của hình phẳng do đường viền quyết định, nên con học hai từ để nói về viền: cạnh và góc. Đếm cạnh, đếm góc là phép kiểm ai cũng làm lại được, nhờ đó con không gọi tên theo dáng quen mắt. Hai từ này dùng tiếp ở bài sau, khi con thử góc vuông để nhận ra hình chữ nhật và hình vuông.

Cùng con làm ở nhà

  1. Tô viền mặt khối lên giấy

    Đặt đáy lon sữa lên tờ giấy, giữ chặt, cho con tô bút chì quanh viền rồi nhấc lon lên: trên giấy còn lại một hình tròn. Làm tiếp với một mặt con xúc xắc và mặt lớn của hộp bánh. Hỏi con: hình trên giấy có cầm lên được như cái lon không? Rồi đưa quả bóng và bảo con thử tô. Quả bóng không có mặt phẳng nào áp sát được tờ giấy, nên không tô ra được hình nào.

    Nói với conĐặt mặt phẳng của khối lên giấy, tô quanh viền. Nhấc khối lên, trên giấy còn lại một hình phẳng.

  2. Cạnh và góc, đếm có đánh dấu

    Cắt sẵn từ bìa một hình 3 cạnh, một hình 4 cạnh và một hình 5 cạnh. Chỉ cho con: đoạn viền thẳng là cạnh, chỗ hai cạnh gặp nhau là góc. Con vạch một dấu bút chì lên một cạnh, rồi đi vòng theo viền, chạm từng cạnh và đếm, gặp lại dấu thì dừng. Đếm góc cũng làm như vậy. Xong ba hình, hỏi con có thấy gì lạ không: hình nào số góc cũng bằng số cạnh.

    Nói với conĐoạn viền thẳng là cạnh. Chỗ hai cạnh gặp nhau là góc.

  3. Hình tam giác quay phía nào cũng được

    Cắt 4 hình tam giác khác hẳn nhau: một hình dài và nhọn như lá cờ đuôi nheo, một hình thấp và bẹt như mái nhà, một hình to, một hình nhỏ. Bày mỗi hình quay một hướng, có hình chĩa góc xuống dưới. Con đếm cạnh và góc từng hình: hình nào cũng 3 cạnh thẳng, 3 góc. Rồi đưa thêm một hình cắt như miếng dưa hấu, có 2 cạnh thẳng và 1 đường cong, và hỏi con nó có phải hình tam giác không.

    Nói với conĐếm được 3 cạnh thẳng và 3 góc: đó là hình tam giác, dù nó quay về phía nào.

  4. Hình tròn xoay vẫn khít chỗ cũ

    Cắt một hình tròn theo viền nắp chai và một hình dài như quả trứng. Hỏi con mỗi hình có mấy cạnh, mấy góc: đều không có. Vậy hai hình khác nhau ở đâu? Tô viền từng hình lên giấy rồi xoay hình ngay trong chỗ tô. Hình tròn xoay thế nào cũng khít, hình quả trứng xoay một chút đã lệch ra ngoài viền. Cuối cùng đặt cái đĩa cạnh quả bóng và hỏi: cái nào có dạng hình tròn, cái nào có dạng khối cầu?

    Nói với conHình tròn không có cạnh, không có góc. Xoay thế nào nó cũng khít chỗ cũ.

Con hay nhầm ở đâu

  • Con chỉ gọi là hình tam giác khi hình có một góc chĩa lên trên.

    Cách gỡ: Cho con đếm cạnh ngay trên hình đang quay ngược: vẫn 3 cạnh thẳng, 3 góc. Rồi xoay hình cho một góc chĩa lên để con thấy vẫn là miếng bìa ấy.

  • Con đếm một cạnh hai lần hoặc bỏ sót cạnh, nhất là với hình nhiều cạnh.

    Cách gỡ: Bảo con đánh dấu cạnh đầu tiên trước khi đếm, đi vòng theo một chiều, gặp lại dấu thì dừng.

  • Con đếm hình miếng dưa hấu được 3 cạnh rồi gọi là hình tam giác.

    Cách gỡ: Đặt que tính dọc từng đoạn viền. Đoạn nào không nằm sát que là đường cong, không phải cạnh. Hình ấy chỉ có 2 cạnh thẳng.

  • Con gọi quả bóng là hình tròn.

    Cách gỡ: Hỏi con quả bóng có mặt phẳng nào để đặt lên giấy mà tô không. Không có, nên quả bóng là khối cầu. Hình tròn thì nằm sát trên giấy.

Khi nào sang bài sau

Con đã vững khi gặp một hình lạ là tự đếm cạnh, đếm góc rồi mới gọi tên, và nói được lý do bằng số cạnh chứ không bằng câu “trông giống”.

Từ dùng trong bài

Cạnh, góc và góc vuôngKhối, mặt phẳng và mặt cong