Hai bên dấu bằng
Con ôn sơ đồ tách gộp và dấu bằng với các số tới 100: tìm ô trống khi hai bên dấu bằng đều có phép tính, và thấy mỗi bước tính là một dòng dấu bằng.
Học xong, con làm được
- Điền ô trống trong sơ đồ tách gộp có cả nhóm tới 100: thiếu cả nhóm thì gộp, thiếu một phần thì bớt.
- Tìm ô trống khi hai bên dấu bằng đều có phép tính, bằng cách tính bên đủ trước.
- Viết một bước tính thành dòng dấu bằng, như 46 + 7 = 50 + 3.
- Tìm ô trống bằng cách so phần giống nhau ở hai bên, không cần tính hết.
Cần chuẩn bị
- 100 que kem hoặc tăm, buộc sẵn 10 bó chục bằng dây chun; không đủ que thì vẽ bó và que rời
- Hai tờ giấy màu để đặt hai bên dấu bằng
- Giấy và bút
Vì sao học bài này lúc này
Bài ôn này nối hai điều con học cách nhau khá xa. Con đã biết dấu bằng nghĩa là hai bên chỉ cùng một số, và sơ đồ tách gộp cho biết khi nào gộp, khi nào bớt, nhưng khi ấy số còn nhỏ. Gần đây con học cộng trừ các số tới 100: cộng chục trước rồi cộng đơn vị, thêm cho tròn chục, bớt từ số tròn chục. Đặt hai điều cạnh nhau, con thấy mỗi bước tính ấy là một dòng dấu bằng: 46 + 7 và 50 + 3 chỉ cùng một số. Hiểu vậy thì con tính bằng cách nghĩ về các số chứ không làm theo thuộc lòng. Bài kế tiếp đem các phép tính này ra dùng với tiền.
Cùng con làm ở nhà
Sơ đồ tách gộp với số tới 100
Vẽ sơ đồ tách gộp: một ô trên cho cả nhóm, hai ô dưới cho hai phần. Viết lần lượt bốn đề, mỗi đề hỏi con trước: ô trống là cả nhóm hay một phần? gồm 70 và 3: thiếu cả nhóm, gộp lại được 73. 91 gồm 50 và : thiếu một phần, bớt đi, 91 − 50 = 41. gồm 47 và 28: gộp, cộng chục trước, 47 + 20 = 67, rồi cộng đơn vị, 67 + 8 = 75. 61 gồm 27 và : bớt, trừ chục trước, 61 − 20 = 41, rồi trừ đơn vị, 41 − 7 = 34. Đề cuối con xếp bó que và que rời để kiểm: 27 và 34 gộp lại đúng 61.
Nói với con61 gồm 27 và mấy? Thiếu một phần, nên lấy 61 trừ 27. Trừ chục trước: 61 trừ 20 bằng 41. Rồi trừ đơn vị: 41 trừ 7 bằng 34. Kiểm lại: 27 cộng 34 bằng 61.
Hai bên đều có phép tính: tính bên đủ trước
Đặt hai tờ giấy màu, giữa là dấu bằng. Viết 83 − 6 lên tờ trái, 75 + lên tờ phải. Nhắc con: dấu bằng nói hai bên chỉ cùng một số. Bên trái đủ số nên tính trước: 83 − 6 = 77. Vậy bên phải cũng chỉ 77: 75 cần thêm 2, ô trống là 2. Làm tiếp ba đề. 45 + 27 = 90 − : bên trái là 72; từ 90 bớt mấy thì còn 72? 90 − 70 = 20, 20 − 2 = 18. 38 + 25 = − 7: bên trái là 63; ô trống là cả nhóm, 63 + 7 = 70. 100 − 36 = + 40: bên trái là 64; 64 − 40 = 24.
Nói với conBên trái đủ số: 38 cộng 25 bằng 63. Vậy bên phải cũng chỉ 63. Ô trống đứng trước dấu trừ, nên ô trống là cả nhóm. 63 cộng 7 bằng 70.
Mỗi bước tính là một dòng dấu bằng
Con tính 46 + 7 bằng que: 4 bó và 6 que rời, thêm 7 que. 46 cần thêm 4 thì được 50; lấy 4 trong 7 que để buộc thêm một bó, còn 3 que rời. Viết việc vừa làm thành một dòng: 46 + 7 = 50 + 3, hai bên đều chỉ 53. Làm tương tự rồi viết dòng dấu bằng cho ba phép tính nữa. 36 + 45 = 76 + 5: cộng chục trước, còn 5 đơn vị, đều chỉ 81. 54 − 8 = 50 − 4: bớt phần lẻ 4 trước, rồi bớt nốt 4, đều chỉ 46. 92 − 35 = 62 − 5: trừ chục trước, còn trừ 5, đều chỉ 57. Mỗi dòng con tính cả hai bên để kiểm.
Nói với con46 cộng 7. 46 cần thêm 4 thì được 50, còn 3 nữa. Vậy 46 cộng 7 bằng 50 cộng 3. Hai bên đều chỉ 53.
So phần giống nhau, không cần tính hết
Viết 74 + 8 = 70 + . Lần này con chưa tính vội mà xếp que cho cả hai bên. Bên trái: 7 bó, 4 que rời, và thêm 8 que. Bên phải: 7 bó và một chỗ trống. Hai bên cùng có 7 bó; gạt 7 bó mỗi bên ra. Bên trái còn 4 và 8 que, gộp lại được 12, nên ô trống là 12. Kiểm: 74 + 8 = 82 và 70 + 12 = 82. Làm tiếp 63 − 9 = 60 − : bên trái có thêm 3 rồi bớt 9; bớt 3 trước cho hết phần lẻ, còn phải bớt 6 nữa. Ô trống là 6. Kiểm: 63 − 9 = 54 và 60 − 6 = 54.
Nói với con74 cộng 8, và 70 cộng mấy. Hai bên cùng có 7 chục. Bên trái còn 4 và 8, gộp lại được 12. Ô trống là 12. Kiểm lại: hai bên đều chỉ 82.
Con hay nhầm ở đâu
Thấy hai số là con lấy số lớn trừ số bé: gồm 47 và 28, con điền 19.
Cách gỡ: Hỏi con trước khi tính: “Ô trống là cả nhóm hay một phần?” Cả nhóm thì phải lớn hơn mỗi phần; 19 bé hơn 47 nên không thể đúng. Gộp hai phần: 47 + 20 = 67, 67 + 8 = 75.
Con quên phần đơn vị đã có ở bên trái: 74 + 8 = 70 + , con điền 8.
Cách gỡ: Cho con tính cả hai bên: 74 + 8 = 82, còn 70 + 8 = 78, hai bên chưa chỉ cùng một số. Xếp bó que và que rời để con thấy bên trái còn 4 que rời chưa có ở bên phải.
Con bớt nhiều thêm thay vì bớt ít đi: 63 − 9 = 60 − , con điền 12.
Cách gỡ: Cho con tính để kiểm: 63 − 9 = 54, còn 60 − 12 = 48. Bên phải bắt đầu từ số bé hơn 3, nên phải bớt ít hơn 3: 9 bớt 3 còn 6.
Khi nào sang bài sau
Con đã vững khi gặp một dòng có phép tính ở cả hai bên dấu bằng, con tính bên đủ trước rồi tìm ô trống, và kiểm lại bằng cách tính cả hai bên. Nhìn ra phần giống nhau để khỏi tính hết là bước xa hơn, chưa làm được cũng không sao.
Từ dùng trong bài
Sơ đồ tách gộpDấu bằngÔ trốngCả nhóm và hai phầnSố tròn chục, bảng chục và đơn vịBớt phần lẻ trước, rồi bớt nốtNhiều hơn, ít hơn và lớn hơn, bé hơn
