Open Math Tải app
Chương 13 · Bài 2

Gom cho đủ chục tiếp theo

Con cộng qua chục với số đến 40, như 27 + 5, theo hai cách: gom cho đủ chục tiếp theo, hoặc gộp hai phần lẻ rồi buộc thành một bó mới.

Học xong, con làm được

  • Nói được số tròn chục tiếp theo của một số và cần thêm mấy để tới đó, như 27 cần thêm 3 thì được 30.
  • Tính 27 + 5 bằng cách gom cho đủ chục tiếp theo, và viết 27 + 5 = 30 + 2.
  • Tính cùng phép cộng ấy bằng cách gộp hai phần lẻ rồi buộc thành một bó mới.

Cần chuẩn bị

  • 4 vỉ trứng 10 ô (hay 4 khung mười ô vẽ trên giấy) và 40 hạt đậu hay cúc áo, hai màu
  • 4 bó que và khoảng 15 que rời, dây chun
  • Giấy và bút chì

Vì sao học bài này lúc này

Bài trước, hai phần lẻ gộp lại chưa tới 10 nên chục đứng yên. Giờ hai phần lẻ gộp lại được 10 hay hơn, que lẻ đủ để buộc đúng một bó mới, nên số chục thêm 1. Cách làm con đã biết cả rồi từ hồi cộng qua 10 với số đến 20: gom cho đủ một chục. Chỉ khác là chục được làm đầy bây giờ là chục tiếp theo, còn mấy bó cũ đứng yên bên cạnh. Bài đặt hai cách cạnh nhau trên cùng một phép cộng để con thấy chúng cho cùng một số, rồi tự chọn cách nhẹ hơn.

Cùng con làm ở nhà

  1. Vừa đủ chục tiếp theo

    Xếp 24 hạt đậu vào vỉ trứng 10 ô: 2 vỉ đầy và 4 hạt ở vỉ thứ ba. Hỏi: vỉ thứ ba còn mấy ô trống? Con thêm 6 hạt màu khác vào 6 ô trống ấy, vỉ đầy, được 30. Viết thành cột: 4 + 6 = 10, 14 + 6 = 20, 24 + 6 = 30, 34 + 6 = 40. Lần nào cũng vừa đủ một số tròn chục. Rồi hỏi nhanh, không cần xếp hạt: 23 cần thêm mấy thì được 30? 37 cần thêm mấy thì được 40? 11 cần thêm mấy thì được 20? 32 cần thêm mấy thì được 40? Câu trả lời là 7, 3, 9 và 8.

    Nói với con24 có 2 vỉ đầy và 4 hạt lẻ. Thêm 6 hạt thì đủ chục tiếp theo. 24 cần thêm 6 thì được 30.

  2. Gom cho đủ chục tiếp theo

    Xếp 27 hạt: 2 vỉ đầy và 7 hạt ở vỉ thứ ba. Đưa con 5 hạt màu khác. Con bỏ 3 hạt vào cho đầy vỉ thứ ba, 2 hạt còn lại sang vỉ thứ tư: 30 và 2 là 32. Viết 27 + 5, vẽ sơ đồ tách gộp dưới số 5: nhánh gần 27 ghi 3, nhánh kia ghi 2. Viết thêm dòng 27 + 5 = 30 + 2. Cho con làm lại với 7 + 5 = 12 và 17 + 5 = 22 để thấy cùng một cách tách. Thử 6 + 29: số 29 gần chục tiếp theo hơn, 29 cần thêm 1, nên tách 6 thành 1 và 5, được 35.

    Nói với con27 cộng 5. 27 cần thêm 3 thì được 30. Tách 5 thành 3 và 2. 27 và 3 gom thành 30. 30 và 2 là 32. 27 cộng 5 bằng 32.

  3. Gộp hai phần lẻ

    Làm lại 27 + 5 bằng que. Bày 2 bó và 7 que, đưa thêm 5 que. Lần này con gộp hai phần lẻ trước: 7 + 5 = 12 que lẻ. Con buộc 10 que thành một bó mới, đặt cạnh hai bó cũ, còn 2 que. Giờ có 3 bó và 2 que: 32. Trên giấy, vẽ sơ đồ tách gộp dưới số 27: 20 và 7. Hỏi con: vì sao hai cách ra cùng một số? Vì vẫn là chừng ấy que, chỉ khác chỗ tách số nào.

    Nói với con27 cộng 5. 27 gồm 2 chục và 7 đơn vị. Gộp hai phần lẻ: 7 cộng 5 bằng 12. Buộc 10 que thành một bó mới, còn 2 que. 3 bó và 2 que: 30 và 2 là 32.

  4. Một phép cộng, hai cách

    Viết ba phép cộng: 29 + 4, 23 + 9, 16 + 7. Mỗi phép con làm cả hai cách rồi so hai số tìm được. Đáp số lần lượt là 33, 32 và 23. Với 23 + 9, gom thì 23 cần thêm 7, tách 9 thành 7 và 2; gộp hai phần lẻ thì 3 + 9 = 12, buộc được một bó mới. Hỏi con cách nào thấy nhẹ hơn. Khi phần lẻ là 8 hay 9, chỉ cần thêm 1 hay 2 là tới chục tiếp theo nên gom thường nhẹ hơn. Đừng đặt thành luật, để con tự chọn.

    Nói với con29 cộng 4. 29 cần thêm 1 thì được 30. Tách 4 thành 1 và 3. 29 và 1 gom thành 30. 30 và 3 là 33. Con thử cách gộp hai phần lẻ xem có ra 33 không.

Con hay nhầm ở đâu

  • 25 + 9, con viết 24: tính 5 + 9 = 14 rồi quên bó mới.

    Cách gỡ: Cho con bày que: 14 que lẻ thì buộc được 10 que thành một bó mới. Đặt bó ấy cạnh 2 bó cũ: 3 bó và 4 que, là 34.

  • 24 + 8, con tách 8 thành 4 và 4 theo thói quen chia đôi.

    Cách gỡ: Hỏi “24 cần thêm mấy thì được 30?”. Cần thêm 6, nên tách 8 thành 6 và 2. 30 và 2 là 32.

  • 29 + 6, con gom được 30 rồi viết luôn 30.

    Cách gỡ: Hỏi “5 que kia đâu rồi?”. Số 6 đã tách thành 1 và 5, mới dùng 1. 30 và 5 là 35.

Khi nào sang bài sau

Con đã vững khi nhìn 28 + 6 là nói được 28 cần thêm 2 thì được 30, tách 6 thành 2 và 4, mà không cần bày hạt. Con chọn cách gộp hai phần lẻ cũng được, miễn là không quên bó mới.

Từ dùng trong bài

Cộng qua chục, trừ qua chụcGom cho đủ một chụcPhép cộngMột chục, bó và que lẻÔ trốngSố tròn chục, bảng chục và đơn vịSơ đồ tách gộp