Cộng hay trừ?
Con nghe một bài toán kể bằng lời, nói được bài cho biết gì và hỏi gì, vẽ sơ đồ có dấu hỏi, rồi chọn phép cộng hay phép trừ.
Học xong, con làm được
- Nghe một bài toán, nói được bài cho biết gì và hỏi gì.
- Vẽ sơ đồ tách gộp có dấu hỏi rồi chọn phép cộng hay phép trừ.
- Giải bài toán có một nhóm không nhìn thấy, hay có từ dễ đánh lừa như “thêm”, “còn lại”.
- Chọn hoặc đặt câu hỏi cho một phép tính đã có.
Cần chuẩn bị
- 10 kẹp quần áo, 6 cái một màu và 4 cái màu khác, cùng một cái móc áo
- 9 hạt cườm (hay ống hút cắt khúc) và một sợi dây để xâu
- Một cái hộp có nắp và 7 món đồ chơi nhỏ
- 8 cái bánh quy, một cái đĩa và một cái khay
- Giấy và bút chì
Vì sao học bài này lúc này
Bài trước con tìm ô trống bằng cách hỏi nó là cả nhóm hay một phần. Bài này làm lại việc ấy khi đề là lời kể: không có dấu nào viết sẵn, và từ ngữ dễ dẫn sai. Nghe “thêm” chưa chắc là cộng, nghe “còn lại” chưa chắc là trừ. Con học một cách làm không cần đoán: đặt các số đã biết vào sơ đồ, đặt dấu hỏi vào chỗ bài hỏi, rồi nhìn dấu hỏi nằm ở cả nhóm hay ở một phần. Chỉ chỗ của dấu hỏi quyết định phép tính.
Cùng con làm ở nhà
Biết gì, hỏi gì
Kẹp lên móc áo 6 kẹp xanh và 4 kẹp vàng. Đọc bài toán A: có 6 kẹp xanh và 4 kẹp vàng, có tất cả mấy cái kẹp? Con vẽ sơ đồ: hai phần 6 và 4, dấu hỏi ở cả nhóm, viết 6 + 4 = 10. Đọc bài toán B: có 10 cái kẹp, 6 cái xanh, có mấy cái vàng? Con vẽ sơ đồ: cả nhóm 10, một phần 6, dấu hỏi ở phần kia, viết 10 − 6 = 4. Chỉ cho con thấy móc áo không đổi, các số không đổi, chỉ câu hỏi đổi mà phép tính đổi. Vì vậy phải nghe hết câu hỏi cuối rồi mới chọn.
Nói với conBài cho biết có 10 cái kẹp, đó là cả nhóm. 6 cái xanh, đó là một phần. Bài hỏi kẹp vàng, đó là phần kia. Tìm một phần thì trừ: 10 trừ 6 bằng 4.
Đừng đoán theo từ ngữ
Đưa con sợi dây đã xâu 6 hạt và kể: vòng cổ cần 9 hạt, con đã xâu 6 hạt, con cần xâu thêm mấy hạt? Có chữ “thêm”, nhưng con vẽ sơ đồ trước: cả nhóm 9, một phần 6, dấu hỏi ở phần còn thiếu, nên 9 − 6 = 3. Xâu nốt 3 hạt để kiểm. Kể tiếp: bạn Minh ăn 3 quả táo, còn lại 5 quả, lúc đầu có mấy quả? Có chữ “ăn” và “còn lại”, nhưng bài cho biết hai phần và hỏi cả nhóm lúc đầu: 3 + 5 = 8.
Nói với conVòng cổ cần 9 hạt, đó là cả nhóm. Đã xâu 6 hạt, đó là một phần. Hỏi phần còn thiếu. Tìm một phần thì trừ: 9 trừ 6 bằng 3.
Đừng đoán theo thứ nhìn thấy
Bỏ sẵn 5 món đồ chơi vào hộp, đậy nắp, đặt 2 món bên ngoài. Kể: trong hộp có 5 con mèo, ngoài hộp có 2 con, có tất cả mấy con mèo? Con chỉ thấy 2 con, nhưng lời kể cho biết cả hai phần: 5 + 2 = 7. Mở hộp đếm kiểm. Đổi bài: bố mẹ bỏ sẵn 5 hạt cườm vào hộp, để 4 hạt bên ngoài, rồi kể: có 9 hạt cườm, 4 hạt ở ngoài hộp, trong hộp có mấy hạt? Biết cả nhóm 9 và phần ngoài hộp 4, hỏi phần trong hộp: 9 − 4 = 5.
Nói với conCon chỉ thấy 2 con ở ngoài. Nhưng bài nói trong hộp có 5 con nữa. Bài hỏi có tất cả mấy con, đó là cả nhóm. 5 cộng 2 bằng 7.
Từ phép tính ra bài toán
Viết 8 − 3 = 5. Bày 8 cái bánh quy: 3 cái trong khay, 5 cái trên đĩa. Bố mẹ kể mẫu một bài hợp với phép tính: có 8 cái bánh, 3 cái ở trong khay, trên đĩa có mấy cái? Con tự kể một bài khác, ví dụ ăn 3 cái thì còn lại mấy cái. Rồi bố mẹ cố ý kể hai bài không hợp để con bắt lỗi: “3 cái trong khay và 5 cái trên đĩa, có tất cả mấy cái?” là 3 + 5 = 8; “có 8 cái, 5 cái trên đĩa, trong khay có mấy cái?” là 8 − 5 = 3. Nhắc con: bài toán phải kết thúc bằng một câu hỏi.
Nói với con8 trừ 3 bằng 5. Có 8 cái bánh. 3 cái ở trong khay. Trên đĩa có mấy cái? 8 trừ 3 bằng 5. Trên đĩa có 5 cái.
Con hay nhầm ở đâu
Nghe “thêm” là con cộng, nghe “còn lại”, “ăn”, “bay đi” là con trừ.
Cách gỡ: Hỏi lại “Bài hỏi cả nhóm hay một phần?” và bảo con vẽ sơ đồ trước khi viết phép tính.
Con chỉ đếm những gì nhìn thấy: trả lời “có 2 con mèo” khi 5 con còn ở trong hộp.
Cách gỡ: Đọc lại câu có số của nhóm không nhìn thấy, rồi cho con đặt số ấy vào sơ đồ.
Con bắt đầu tính khi bố mẹ chưa đọc hết câu hỏi.
Cách gỡ: Đọc câu hỏi hai lần. Bảo con nói lại câu hỏi rồi mới làm.
Con kể chuyện cho phép trừ mà không có câu hỏi, hoặc lại hỏi cả nhóm.
Cách gỡ: Hỏi “Số đứng sau dấu bằng là phần nào? Câu chuyện của con có hỏi phần ấy không?”.
Khi nào sang bài sau
Con đã vững khi nghe xong một bài toán là nói được số nào là cả nhóm, số nào là một phần, bài hỏi gì, rồi mới chọn dấu, kể cả khi bài có chữ “thêm” hay “còn lại”.
Từ dùng trong bài
Sơ đồ tách gộpPhép cộngPhép trừÔ trốngCả nhóm và hai phầnDấu bằng
