Bảng trừ trong phạm vi 10
Con xếp các phép trừ trong phạm vi 10 thành bảng, thấy mỗi cột là các cách tách một số đã biết, và chọn cách nghĩ nhanh cho từng phép trừ.
Học xong, con làm được
- Đọc bảng trừ và thấy mỗi cột là các cách tách một số đã học.
- Giải thích vì sao sang phải thì số cần tìm nhiều lên, xuống dưới thì ít đi, đi chéo thì giữ nguyên.
- Với mỗi phép trừ trong phạm vi 10, chọn cách nghĩ nhanh và trả lời ngay.
Cần chuẩn bị
- 45 mẩu giấy nhỏ làm thẻ phép trừ, làm dần trong vài buổi
- 10 miếng lego cùng cỡ, hai màu
- Một vỉ trứng 10 ô (làm khung mười ô) và 10 hạt đậu
- Bút chì
Vì sao học bài này lúc này
Con đã có đủ các cách tìm phần kia: đếm lùi, đếm tiếp, nghĩ tới phép cộng, bớt 0 và bớt hết. Bài này xếp mọi phép trừ trong phạm vi 10 vào một bảng để con thấy đây không phải thứ mới phải học thuộc từ đầu. Mỗi cột là một cả nhóm, và các thẻ trong cột chính là các cách tách số ấy con đã biết, viết bằng dấu trừ. Thuộc bảng trừ nghĩa là nhìn mỗi thẻ biết ngay nên nghĩ theo cách nào. Con nói nhanh được các phép trừ này thì về sau, khi số lớn hơn 10, con không phải dừng lại ở từng phép nhỏ.
Cùng con làm ở nhà
Cột của 7: các cách tách số 7
Cắt 6 mẩu giấy, cùng con viết các phép trừ của 7: 7 − 1, 7 − 2, 7 − 3, 7 − 4, 7 − 5, 7 − 6, xếp thành một cột từ trên xuống. Với mỗi thẻ, con nói sơ đồ tách gộp của nó rồi ghi số cần tìm ở mặt sau: 7 − 3 thì 7 gồm 3 và 4, mặt sau ghi 4. Chỉ cho con cách tách 3 và 4 cho hai thẻ, 7 − 3 và 7 − 4. Hỏi vì sao không cần thẻ 7 − 0 và 7 − 7: bớt 0 thì còn nguyên cả nhóm, bớt hết thì còn 0.
Nói với conĐây là cột của 7. 7 gồm 3 và 4. Nên 7 trừ 3 bằng 4, và 7 trừ 4 bằng 3.
Xếp cả bảng bậc thang
Trong vài buổi, làm tiếp thẻ cho các cột từ 2 đến 10 và xếp trên sàn. Cột của 2 ở bên trái chỉ có một thẻ, 2 − 1. Cột của 10 ở bên phải có chín thẻ, từ 10 − 1 đến 10 − 9. Hàng trên cùng là các phép trừ đi 1, hàng thứ hai trừ đi 2, cứ thế xuống. Cho con đếm số thẻ của từng cột và hỏi vì sao cột sau dài hơn cột trước một thẻ: cả nhóm lớn hơn thì có thêm một cách tách. Tất cả có 45 thẻ.
Nói với conCột của 8 có bảy thẻ, cột của 9 có tám thẻ. Cả nhóm lớn hơn thì có thêm một cách tách, nên có thêm một thẻ.
Đi trong bảng bằng đoàn tàu khối
Nối 7 miếng lego: 3 miếng một màu là phần bớt đi, 4 miếng màu kia là phần còn lại, đặt cạnh thẻ 7 − 3. Sang phải một cột tới 8 − 3: gắn thêm 1 miếng vào phần còn lại, vẫn bớt 3, số cần tìm nhiều lên 1. Quay về 7 − 3 rồi xuống một hàng tới 7 − 4: cả đoàn tàu giữ nguyên, đổi một miếng của phần còn lại sang màu phần bớt đi, số cần tìm ít đi 1. Từ 7 − 3 đi chéo xuống bên phải tới 8 − 4: thêm 1 miếng và bớt thêm đúng miếng ấy, vẫn còn 4. Cho con tìm các thẻ khác cũng bằng 4: 5 − 1, 6 − 2, 9 − 5, 10 − 6.
Nói với con7 trừ 3 bằng 4. Bớt thêm 1 khối nữa: 7 trừ 4. Còn lại ít đi 1 khối. 7 trừ 4 bằng 3.
Mỗi thẻ một cách nghĩ
Trộn khoảng mười thẻ rồi lật từng thẻ. Trước khi trả lời, con nói thẻ thuộc dạng nào. Trừ đi 1, 2, 3 thì đếm lùi: 9 − 2 là “8, 7”. Hai số cách nhau 1, 2, 3 thì đếm tiếp: 9 − 7 là “8, 9”, hai bước. Cả nhóm là 10 thì nhìn khung mười ô: 10 − 3 là vỉ trứng có 3 ô trống, còn 7 hạt. Bớt đi 5 thì bày hạt vào vỉ, che hàng trên 5 hạt, còn hàng dưới: 8 − 5 còn 3. Các thẻ còn lại thì nghĩ tới phép cộng: 9 − 4, vì 4 cộng 5 bằng 9 nên bằng 5.
Nói với con10 trừ 3. Khung mười ô có 3 ô trống. Còn 7 hạt. 10 trừ 3 bằng 7.
Lật thẻ mỗi ngày
Gom riêng những thẻ con còn phải nghĩ lâu, thường là các thẻ như 9 − 4, 7 − 4, 8 − 4. Mặt trước ghi phép trừ, mặt sau ghi số cần tìm. Mỗi ngày lật một ít, lúc chờ cơm hay trước giờ ngủ. Thẻ nào con trả lời ngay thì bỏ ra khỏi chồng, thẻ nào còn phải nghĩ thì giữ lại để hôm sau lật tiếp. Đừng bấm giờ, và đừng bắt con đọc thuộc cả cột theo thứ tự.
Nói với con9 trừ 4. 4 cộng 5 bằng 9. Vậy 9 trừ 4 bằng 5. Thẻ này con trả lời ngay rồi, mình bỏ ra nhé.
Con hay nhầm ở đâu
Con học thuộc bảng trừ như một bảng mới, không nối với các cách tách số.
Cách gỡ: Lật một thẻ trừ, hỏi “Số này gồm mấy và mấy?” trước khi con trả lời.
Con tưởng bớt nhiều hơn thì còn nhiều hơn, theo thói quen của bảng cộng.
Cách gỡ: Dựng đoàn tàu lego, cho con chuyển một miếng từ phần còn lại sang phần bớt đi rồi đếm lại phần còn lại: ít đi 1.
Con dùng một cách cho mọi thẻ, như đếm lùi 7 bước cho 9 − 7.
Cách gỡ: Trước khi tính, hỏi “Thẻ này thuộc dạng nào?”. 7 và 9 gần nhau thì đếm tiếp: “8, 9”, hai bước.
Với khung mười ô, con đếm hạt thay vì đếm ô trống, hoặc ngược lại.
Cách gỡ: Nói rõ từng thứ chỉ gì: ô trống là phần đã bớt, hạt còn trong khung là phần còn lại. Cho con chỉ tay vào từng phần khi đọc 10 − 3 = 7.
Khi nào sang bài sau
Con đã vững khi lật một thẻ bất kỳ là trả lời được trong vài giây và nói được mình nghĩ theo cách nào. Còn vài thẻ chậm thì cứ giữ trong chồng lật hằng ngày.
Từ dùng trong bài
Phép trừBảng cộngCả nhóm và hai phầnĐếm lùiĐếm tiếpPhép cộngNhiều hơn, ít hơn và lớn hơn, bé hơnSơ đồ tách gộpKhung mười ôÔ trống
