Luyện tập chung: phép trừ
Con dùng lại mọi điều đã học về phép trừ khi các kiểu bài xen nhau, với một câu hỏi xuyên suốt: số nào là cả nhóm, số nào là phần?
Học xong, con làm được
- Viết phép trừ cho một cảnh và tìm đủ các phép trừ mà cảnh ấy cho.
- Tìm quy luật của các cột ba ô rồi điền ô còn thiếu.
- Điền dấu cộng hay dấu trừ bằng cách tìm cả nhóm trước.
- Giải câu đố mà nhiều phép tính phải cùng đúng.
Cần chuẩn bị
- Một túi có 7 quả nho hay 7 hạt lạc
- 9 cái thìa và 6 mẩu giấy vụn
- 10 kẹp quần áo (7 đỏ, 3 vàng), một sợi dây phơi và một cây bút
- Sáu mẩu giấy ghi các số 1, 2, 5, 6, 7, 9
- Giấy kẻ ô và bút chì
Vì sao học bài này lúc này
Bài này không thêm ý mới. Con ôn lại cả chương: bớt đi và tách ra, hai phép trừ của một sơ đồ, bốn phép tính, ô trống, cộng hay trừ, bảng trừ. Khác ở chỗ các kiểu bài xen nhau, nên con phải tự nhận ra mình đang gặp việc gì. Mọi bài đều giải bằng một câu hỏi: trong phép tính này, số nào là cả nhóm? Cả nhóm luôn là số lớn nhất trong ba số, hoặc bằng một phần khi phần kia là 0. Nhờ vậy, khi chưa biết số nào đứng ở đâu, con vẫn đặt được số lớn nhất trước rồi đi tiếp.
Cùng con làm ở nhà
Mỗi cảnh một phép trừ
Làm ba cảnh nhỏ, mỗi cảnh con viết một phép trừ kèm một câu hỏi. Cảnh một: con cầm túi nho, đưa cho bố mẹ 3 quả, trong túi còn 4 quả; phải gộp 3 và 4 mới thấy cả nhóm 7, viết 7 − 3 = 4. Cảnh hai: xếp 9 cái thìa thành hàng, 1 cái úp ngược; có mấy cái không úp ngược? Viết 9 − 1 = 8. Cảnh ba: đặt 6 mẩu giấy vụn lên lòng bàn tay rồi thổi bay cả 6; viết 6 − 6 = 0. Với mỗi cảnh, hỏi con còn phép trừ nào khác, như 7 − 4 = 3 nếu hỏi đã đưa đi mấy quả.
Nói với conCó 6 mẩu giấy. Bay đi 6 mẩu. 6 trừ 6 bằng 0. Trên tay không còn mẩu nào.
Một cảnh, nhiều phép trừ của 10
Lấy 10 cái kẹp, 7 đỏ và 3 vàng, vẽ mặt cười lên 1 cái. Kẹp 6 cái lên dây, để 4 cái trên bàn. Thách con viết càng nhiều phép trừ của 10 càng tốt. Chia theo chỗ: 10 − 6 = 4, 10 − 4 = 6. Chia theo màu: 10 − 7 = 3, 10 − 3 = 7. Chia theo mặt cười: 10 − 1 = 9, 10 − 9 = 1. Mỗi cách chia cho hai phép trừ. Hỏi thêm: muốn có 10 − 2 hay 10 − 5 thì cảnh phải có thêm đặc điểm gì? Một đặc điểm chia 10 cái kẹp thành 2 và 8, hay 5 và 5.
Nói với con10 cái kẹp. 7 cái đỏ. Có mấy cái vàng? 10 trừ 7 bằng 3.
Cột ba ô: tìm quy luật rồi mới điền
Kẻ tám cột, mỗi cột ba ô từ trên xuống. Bốn cột đầu ghi đủ: 8, 5, 3; rồi 6, 2, 4; rồi 10, 9, 1; rồi 5, 0, 5. Bốn cột sau để một ô trống: 7, 3, ; rồi 9, , 2; rồi , 4, 4; rồi 5, 5, . Con tìm một quy luật đúng với cả bốn cột đầu rồi mới điền. Nếu con nói “số nhỏ dần”, chỉ vào cột 6, 2, 4. Quy luật đúng: hai số dưới gộp lại bằng số trên, nên ô trên là cả nhóm, hai ô dưới là hai phần. Con điền lần lượt 4, 7, 8, 0.
Nói với conÔ trên cùng là cả nhóm. Cả nhóm 9, một phần 2. 9 trừ 2 bằng 7.
Điền dấu, rồi dùng hết sáu thẻ
Viết 7 2 = 5, 3 4 = 7, 9 = 6 3, 6 6 = 0 và 4 0 = 4; lần này ô trống là chỗ của dấu cộng hay dấu trừ. Với mỗi phép, con chỉ vào cả nhóm trước: cả nhóm đứng một mình ở một bên dấu bằng thì điền dấu cộng, cả nhóm đứng trước ô trống thì điền dấu trừ. Phép cuối điền dấu nào cũng đúng, vì một phần là 0. Rồi đưa con sáu thẻ 1, 2, 5, 6, 7, 9 để xếp hết vào hai phép tính + = và − = . Gợi ý: đặt thẻ lớn nhất vào chỗ cả nhóm trước.
Nói với con9 là số lớn nhất. 9 phải là cả nhóm. 9 gồm 2 và 7. Còn lại 1, 5 và 6. 6 gồm 1 và 5.
Bảng ô vuông phép trừ
Kẻ bảng 3 hàng 3 cột. Hàng trên ghi 8, 6, . Hàng giữa ghi 5, , . Hàng dưới ghi , , 1. Mỗi hàng đọc từ trái sang phải, mỗi cột đọc từ trên xuống, đều là ô đầu trừ ô giữa bằng ô cuối. Dặn con chỉ điền ô nằm trong hàng hay cột đã có đủ hai số. Thứ tự: hàng trên 8 − 6 = 2; cột trái 8 − 5 = 3; cột phải 2 trừ mấy bằng 1, điền 1; hàng giữa 5 trừ mấy bằng 1, điền 4; cột giữa 6 − 4 = 2. Hàng dưới chưa dùng tới, để kiểm: 3 − 2 = 1.
Nói với conHàng trên: 8 trừ 6 bằng 2. Cột trái: 8 trừ 5 bằng 3. Còn hàng dưới để kiểm lại: 3 trừ 2 bằng 1. Đúng rồi.
Con hay nhầm ở đâu
Con viết phép trừ cho một cảnh mà không nói câu hỏi, nên không biết phép ấy đúng hay sai.
Cách gỡ: Mỗi phép trừ phải đi kèm một câu hỏi. Bảo con đọc câu hỏi và chỉ vào phần được hỏi trong cảnh.
Con rút quy luật của cột ba ô từ một cột duy nhất, như “số nhỏ dần”.
Cách gỡ: Cho con thử quy luật ấy trên từng cột đã đủ số trước khi điền. Cột 6, 2, 4 không nhỏ dần.
Con điền dấu theo cảm giác, hoặc xếp sáu thẻ bằng cách thử bừa.
Cách gỡ: Bảo con chỉ vào số lớn nhất trước rồi hỏi nó đứng ở đâu. Với sáu thẻ, đặt thẻ lớn nhất vào chỗ cả nhóm trước.
Ở bảng ô vuông, con điền một ô khi hàng và cột của nó đều chưa đủ hai số.
Cách gỡ: Hỏi “Hàng nào, cột nào đang chỉ thiếu một ô?”. Chỉ điền ô nằm trong một hàng hay một cột đã có đủ hai số.
Khi nào sang bài sau
Con đã vững khi gặp kiểu bài nào con cũng bắt đầu bằng việc tìm cả nhóm, và tự kiểm được bằng cách gộp hai phần lại xem có đủ cả nhóm không.
Từ dùng trong bài
Phép trừCả nhóm và hai phầnSơ đồ tách gộpÔ trốngBảng cộngDấu bằng
