Bớt đi: phép trừ
Con viết phép trừ đầu tiên cho một cảnh có đồ vật đi mất, đọc 9 − 4 = 5 là “9 trừ 4 bằng 5”, và biết số đứng đầu phép trừ là cả nhóm.
Học xong, con làm được
- Viết phép trừ cho một cảnh có đồ vật đi mất, như 9 − 4 = 5.
- Đọc phép trừ thành lời: “9 trừ 4 bằng 5”.
- Nói được mỗi số trong phép trừ đếm những đồ vật nào.
- Chỉ ra số đứng đầu phép trừ là cả nhóm lúc trước.
Cần chuẩn bị
- 9 cái thìa hoặc 9 cái cúc áo, và một cái bát
- 14 miếng lego cùng cỡ để nối thành đoàn tàu khối
- 8 cái kẹp quần áo và một tấm bìa cứng
- Giấy và bút chì
Vì sao học bài này lúc này
Con đã biết sơ đồ tách gộp: cả nhóm gồm hai phần, biết một phần thì tìm được phần kia. Con cũng đã viết phép cộng và hiểu dấu bằng nghĩa là hai bên là cùng một số. Bài này cho con thấy cảnh bớt đi cũng là một sơ đồ như thế: phần đi mất và phần còn lại gộp lại vẫn đủ nhóm lúc trước. Phép trừ chỉ là cách ghi điều ấy trên một dòng. Con nắm được vì sao cả nhóm đứng đầu thì ở các bài sau, khi không có gì đi mất hay khi gặp ô trống, con vẫn biết bắt đầu từ đâu.
Cùng con làm ở nhà
Lúc trước và lúc sau
Xếp 9 cái thìa thành hàng trên bàn, cho con đếm. Bảo con bỏ 4 cái vào bát. Trước khi con đếm chỗ còn lại, hỏi: lúc trước có mấy cái, mấy cái đã vào bát? Rồi con mới đếm thìa còn trên bàn. Hỏi thêm: thìa trong bát và thìa trên bàn gộp lại là mấy? Con sẽ thấy 4 cái trong bát không biến mất, chúng chỉ rời khỏi bàn, và 4 với 5 gộp lại vẫn là 9 cái lúc trước.
Nói với conLúc trước có 9 cái thìa trên bàn. 4 cái vào bát. Còn lại mấy cái thìa trên bàn?
Ghi bằng khối, sơ đồ, rồi phép trừ
Nối 9 miếng lego thành một đoàn tàu. Con bẻ 4 miếng ở một đầu, đẩy ra xa, rồi đếm đoàn tàu còn lại: 5 miếng. Vẽ sơ đồ tách gộp: ô cả nhóm ghi 9, một ô phần ghi 4, ô phần kia đánh dấu hỏi rồi ghi 5. Sau cùng viết 9 − 4 = 5 ngay dưới sơ đồ và chỉ cho con: số ở ô cả nhóm đứng đầu, rồi dấu trừ, rồi phần đã biết, rồi dấu bằng và phần kia. Đặt đoàn tàu vừa bẻ còn lại sát một đoàn tàu 5 miếng, đầu trái thẳng hàng, để con thấy hai bên dấu bằng dài bằng nhau.
Nói với con9 cái thìa, bớt đi 4 cái, còn lại 5 cái. Ta viết: 9 trừ 4 bằng 5.
Vì sao cả nhóm đứng đầu
Đưa con 4 cái thìa và đố: con bỏ 9 cái vào bát được không? Con sẽ thấy không được, vì phải có trước rồi mới bớt được. Vậy số đứng đầu phép trừ là nhóm lúc trước, và nó không bao giờ bé hơn hai số kia. Viết 4 + 5 = 9 cạnh 9 − 4 = 5, cho con chỉ số 9 ở mỗi dòng: trong phép cộng nó đứng một mình sau dấu bằng, trong phép trừ nó đứng đầu, trước dấu trừ.
Nói với conCó 9 cái thì bớt 4 cái được. Có 4 cái thì không bớt 9 cái được. Số đứng đầu phép trừ là cả nhóm lúc trước.
Mỗi số đếm cái gì
Làm thêm hai cảnh mà phần đi mất còn để lại dấu vết. Kẹp 8 cái kẹp quần áo lên mép tấm bìa, con gỡ 3 cái đặt xuống bàn, rồi viết 8 − 3 = 5. Lúc ăn trái cây, bày 10 miếng dưa hấu, cả nhà ăn 4 miếng và để vỏ lại trên đĩa, viết 10 − 4 = 6. Với mỗi phép trừ, chỉ lần lượt vào từng số và hỏi nó đếm những gì. Cho con đếm cả phần đi mất lẫn phần còn lại để kiểm: 3 và 5 gộp lại được 8, đúng bằng số kẹp lúc trước.
Nói với conSố 8 đếm gì? Cả 8 cái kẹp lúc trước. Số 3? 3 cái đã gỡ ra. Số 5? 5 cái còn trên bìa.
Con hay nhầm ở đâu
Con đọc 9 − 4 = 5 là “9 trừ 4 còn 5”, “ra 5” hay “là 5”.
Cách gỡ: Đọc lại cùng con: “9 trừ 4 bằng 5”. Nói lại rằng hai bên dấu bằng là cùng một số. Chữ “còn” chỉ dùng khi kể chuyện: còn lại 5 cái thìa.
Con viết một phần lên đầu, như 4 − 9 = 5 hay 5 − 4 = 9.
Cách gỡ: Hỏi “Lúc trước có bao nhiêu?”. Số ấy là cả nhóm và đứng đầu. Nếu cần, bày lại thìa: có 4 cái thì không bớt 9 cái được.
Hỏi còn lại mấy cái, con trả lời số đồ vật đã đi mất.
Cách gỡ: Đọc lại câu hỏi, chỉ vào chỗ những đồ vật còn lại trên bàn và cho con đếm chúng.
Sau khi bớt, con đếm cả thìa trong bát lẫn thìa trên bàn rồi nói còn lại 9.
Cách gỡ: Chỉ đếm ở chỗ câu hỏi nói tới. Hỏi “Câu hỏi hỏi thìa ở đâu?”, rồi lấy tay khoanh mặt bàn cho con đếm.
Khi nào sang bài sau
Con đã vững khi tự viết được phép trừ cho một cảnh bớt đi bố mẹ vừa làm, đọc đúng chữ “bằng”, và chỉ vào từng số nói được nó đếm gì.
Từ dùng trong bài
Phép trừCả nhóm và hai phầnSơ đồ tách gộpPhép cộngDấu bằngÔ trốngNhiều hơn, ít hơn và lớn hơn, bé hơn
