Open Math Tải app
Chương 17 · Bài 4

Biết trước số chục

Con nhìn phần lẻ để biết trước số cần tìm có mấy chục, tìm số còn thiếu trong phép tính, và giải các bài toán có lời với số đến 100.

Học xong, con làm được

  • Nhìn hai phần lẻ để nói trước số cần tìm có mấy chục, rồi dùng điều đó để tự soát.
  • Tìm số còn thiếu trong phép cộng, phép trừ hai số có hai chữ số.
  • Chọn phép cộng hay phép trừ cho một bài toán có lời và nói câu trả lời đầy đủ.

Cần chuẩn bị

  • Que bó chục và que lẻ như ở các bài trước
  • Giấy, bút
  • Vài thứ để kể chuyện: truyện tranh, hạc giấy, vỉ trứng (có thì dùng)

Vì sao học bài này lúc này

Hai bài trước con đã cộng và trừ theo hai bước. Bài cuối của chương không thêm cách tính nào, mà dạy con nhìn trước khi tính: sau bước chục, liếc qua hai phần lẻ là biết có buộc thêm một bó hay phải mở một bó không, tức là biết số cần tìm có mấy chục. Thói quen ấy giúp con tự bắt lỗi của mình, như khi tính 82 trừ 46 mà ra 44. Nửa sau của bài đưa phép tính vào chuyện kể hằng ngày, nơi việc khó là chọn cộng hay trừ. Các chương sau dùng lại phép cộng trừ trong phạm vi 100 này vào nhiều việc khác.

Cùng con làm ở nhà

  1. Nhìn phần lẻ khi cộng

    Viết ba phép tính cạnh nhau: 73 + 15, 73 + 17, 76 + 15. Với mỗi phép, con cộng chục trước: 83, 83, 86. Rồi chưa tính vội, chỉ nhìn hai phần lẻ và đoán số chục. 3 và 5 gộp lại chưa tới 10: giữ nguyên 8 chục, là 88. 3 và 7 gộp lại vừa đủ 10: buộc thêm một bó, là 90. 6 và 5 gộp lại hơn 10: buộc thêm một bó và còn lẻ, là 91. Con xếp que cho phép thứ ba để kiểm. Sau đó bố mẹ nói một phép cộng, con chỉ cần nói số cần tìm có mấy chục.

    Nói với con76 cộng 15. Cộng chục trước: 76 cộng 10 bằng 86. Nhìn phần lẻ: 6 và 5 gộp lại hơn 10, buộc thêm được một bó. Số cần tìm có 9 chục. 76 cộng 15 bằng 91.

  2. Nhìn phần lẻ khi trừ

    Viết ba phép tính: 86 − 42, 86 − 46, 82 − 46. Con trừ chục trước: 46, 46, 42. Rồi nhìn phần lẻ. 6 đủ để bớt 2: giữ nguyên 4 chục, là 44. 6 bớt 6 thì vừa hết: là 40. 2 không đủ để bớt 6: phải mở một bó, chỉ còn 3 chục, là 36. Sau đó bố mẹ viết 82 − 46 = 44 và hỏi: không cần tính lại, con có biết phép này sai không? Số cần tìm chỉ có 3 chục, nên 44 không thể đúng.

    Nói với con82 trừ 46. Trừ chục trước: 82 trừ 40 bằng 42. Nhìn phần lẻ: 2 không đủ để bớt 6, phải mở một bó. Số cần tìm chỉ còn 3 chục. 82 trừ 46 bằng 36.

  3. Tìm số còn thiếu

    Viết 35 + = 79. Con so 35 với 79: 3 chục thêm mấy chục thì được 7 chục, 5 thêm mấy thì được 9? Ô trống là 44. Làm tiếp: + 26 = 58, ô trống là 32. 94 − = 61, ô trống là 33. Với − 41 = 37, kể thành chuyện: có một số que, lấy đi 41 que thì còn 37 que. Lúc đầu có bao nhiêu? Ô trống là cả nhóm, gộp hai phần lại: 37 + 41 = 78. Điền xong, con đọc to cả phép tính để kiểm.

    Nói với con35 cộng mấy bằng 79? 3 chục thêm 4 chục được 7 chục. 5 thêm 4 được 9. Số còn thiếu là 44. 35 cộng 44 bằng 79.

  4. Kể chuyện rồi chọn phép tính

    Bố mẹ kể từng chuyện ngắn, con nói lại bằng lời của mình, chọn phép tính, viết hai dòng rồi trả lời đủ câu. Giá có 46 quyển truyện, xếp thêm 38 quyển: 46 + 38 = 84 quyển. Vườn có 75 cây bắp cải, đã hái 28 cây: 75 − 28 = 47 cây. Có 6 hộp bánh, mỗi hộp 10 cái, trong đó 26 cái là bánh dẻo, còn lại là bánh nướng: 60 − 26 = 34 cái bánh nướng. Đàn vịt 63 con, đàn gà 41 con: vịt nhiều hơn gà 63 − 41 = 22 con.

    Nói với conĐàn vịt có 63 con, đàn gà có 41 con. Vịt nhiều hơn gà mấy con? 63 trừ 41 bằng 22. Vịt nhiều hơn gà 22 con.

  5. Nhiều hơn không phải lúc nào cũng trừ

    Kể: Lan gấp được 34 con hạc. Hà gấp nhiều hơn Lan 15 con. Hà gấp được bao nhiêu con? Trước khi tính, hỏi: ai gấp nhiều hơn? Số của Hà lớn hơn hay bé hơn 34? Con xếp que: Hà có bằng Lan, rồi thêm 15 que nữa, nên là 34 + 15 = 49. Kể thêm một chuyện có ba số: nhà có 24 quả trứng, mua thêm 30 quả, rồi 6 quả nữa. Con gom 24 và 6 thành 30 trước, rồi 30 và 30 là 60 quả.

    Nói với conHà gấp nhiều hơn Lan 15 con. Hà có bằng Lan, 34 con, và thêm 15 con nữa. 34 cộng 15 bằng 49. Hà gấp được 49 con hạc.

Con hay nhầm ở đâu

  • Thấy chữ nhiều hơn là con làm phép trừ: 34 trừ 15.

    Cách gỡ: Hỏi: “Ai gấp được nhiều hơn, Lan hay Hà?” Xếp que: Hà có bằng Lan, 34 que, và thêm 15 que nữa. Số của Hà phải lớn hơn 34, nên là 34 cộng 15 bằng 49.

  • Ô trống đứng đầu phép trừ mà con vẫn trừ: − 41 = 37 thì điền 4.

    Cách gỡ: Kể thành chuyện: có một số que, lấy đi 41 que thì còn 37 que. Lúc đầu phải nhiều hơn 41. Ô trống là cả nhóm, gộp hai phần lại: 37 cộng 41 bằng 78.

  • Ở mỗi phần con lấy số lớn trừ số bé: 72 trừ 36 viết 44.

    Cách gỡ: Bảo con nhìn phần lẻ trước: 2 không đủ để bớt 6, phải mở một bó, nên số cần tìm chỉ còn 3 chục. Tính hai dòng: 72 trừ 30 bằng 42, 42 trừ 6 bằng 36.

Khi nào sang bài sau

Con đã vững khi nói trước được số cần tìm có mấy chục rồi mới tính, tự thấy một số tìm được là vô lý, và kể lại được một bài toán có lời bằng lời của mình trước khi viết phép tính.

Từ dùng trong bài

Phép cộngPhép trừMở bó, lấy từ một chụcChia đều, còn thừa và vừa hếtÔ trốngCả nhóm và hai phầnNhiều hơn, ít hơn và lớn hơn, bé hơn