Open Math Tải app
Chương 17 · Bài 3

Trừ chục trước, rồi trừ đơn vị

Con trừ hai số có hai chữ số theo hai bước: trừ chục trước, rồi trừ đơn vị, và mở một bó khi phần lẻ không đủ để bớt.

Học xong, con làm được

  • Trừ hai số có hai chữ số theo hai bước: trừ chục trước, rồi trừ đơn vị.
  • Bớt từ một số tròn chục bằng cách mở một bó.
  • Trừ khi phần lẻ không đủ để bớt: mở một bó, hoặc bớt phần lẻ trước rồi bớt nốt.

Cần chuẩn bị

  • Khoảng 100 que kem, tăm hay ống hút, buộc sẵn thành bó 10
  • Một cái khay hay đĩa để những que đã bớt đi
  • Giấy, bút

Vì sao học bài này lúc này

Bài trước con cộng theo hai bước, chục trước rồi đơn vị. Phép trừ đi đúng đường ấy: muốn tính 87 trừ 54, con tách 54 thành 50 và 4, bớt 50 trước, rồi bớt 4. Chỗ khó hơn phép cộng là khi phần lẻ không đủ để bớt, như 74 trừ 36. Lúc ấy con mở một bó, việc con đã làm với các số đến 40 và đã gặp lại khi nói 53 là 4 chục và 13 đơn vị. Bài đi từng nấc: trừ không cần mở bó, bớt từ số tròn chục, bớt vài đơn vị qua chục, rồi mới ghép cả lại. Bài sau dạy con nhìn phần lẻ để biết trước số chục.

Cùng con làm ở nhà

  1. Tách phần bớt đi, trừ chục trước

    Con xếp 87 que: 8 bó và 7 que lẻ. Bố mẹ bảo bớt đi 54. Hỏi: 54 gồm mấy bó, mấy que lẻ? Con lấy 5 bó bỏ sang khay trước, đọc số còn lại và viết dòng một: 87 − 50 = 37. Rồi lấy 4 que lẻ, viết dòng hai: 37 − 4 = 33. Con đếm lại que trên bàn để kiểm: 3 bó, 3 que. Làm tiếp trên giấy, mỗi phép hai dòng: 68 − 25 (48, rồi 43), 95 − 73 (25, rồi 22), 76 − 36 (46, rồi 40).

    Nói với con87 trừ 54. Tách 54 thành 50 và 4. Trừ chục trước: 87 trừ 50 bằng 37. Rồi trừ đơn vị: 37 trừ 4 bằng 33. 87 trừ 54 bằng 33.

  2. Bớt từ số tròn chục

    Xếp 3 bó, không có que lẻ, bảo con bớt 8 que. Không có que lẻ nào để lấy, con phải mở một bó: 10 bớt 8 còn 2, cùng 2 bó còn nguyên là 22. Viết bốn dòng thẳng nhau: 10 − 8 = 2, 30 − 8 = 22, 70 − 8 = 62, 100 − 8 = 92. Rồi xếp 8 bó, bớt 34: lấy 3 bó trước, 80 − 30 = 50; tới 50 − 4 thì mở một bó, 10 − 4 = 6, còn 4 bó và 6 que là 46. Làm thêm 40 − 17 (30, rồi 23) và 60 − 45 (20, rồi 15).

    Nói với con80 trừ 34. Trừ chục trước: 80 trừ 30 bằng 50. Rồi trừ đơn vị: 50 trừ 4. Không có que lẻ, phải mở một bó. 10 trừ 4 bằng 6. 40 và 6 là 46. 80 trừ 34 bằng 46.

  3. Phần lẻ không đủ để bớt

    Xếp 92 que: 9 bó và 2 que lẻ, bảo con bớt 5 que. Hỏi: 2 que lẻ có đủ để bớt 5 không? Cách một: mở một bó, lúc này có 8 bó và 12 que lẻ; 12 bớt 5 còn 7, vậy còn 87. Xếp lại 92 và làm cách hai: bớt 2 que lẻ trước, còn 90; còn phải bớt nốt 3, mở một bó, 90 − 3 = 87. Con làm cả hai cách rồi tự chọn. Sau đó viết ba dòng: 12 − 5 = 7, 42 − 5 = 37, 92 − 5 = 87.

    Nói với con92 trừ 5. 2 que lẻ không đủ để bớt 5, mở một bó. Tách 92 thành 80 và 12. 12 trừ 5 bằng 7. 80 và 7 là 87. 92 trừ 5 bằng 87.

  4. Hai bước, có mở một bó

    Con xếp 74 que, bớt đi 36. Lấy 3 bó trước: 74 − 30 = 44. Tới 44 − 6, con nhìn que lẻ: 4 que không đủ để bớt 6. Mở một bó: còn 3 bó và 14 que lẻ; 14 − 6 = 8, vậy còn 3 bó và 8 que, là 38. Con viết hai dòng rồi đếm lại que trên bàn. Làm tiếp trên giấy: 91 − 46 (51, rồi 45), 83 − 59 (33, rồi 24), 100 − 62 (40, rồi 38). Phép nào con vướng thì lấy que ra làm đúng bước ấy.

    Nói với con74 trừ 36. Trừ chục trước: 74 trừ 30 bằng 44. Rồi trừ đơn vị: 44 trừ 6. 4 que lẻ không đủ để bớt 6, mở một bó. 14 trừ 6 bằng 8. 30 và 8 là 38. 74 trừ 36 bằng 38.

Con hay nhầm ở đâu

  • Con trừ ngược ở phần lẻ: 73 trừ 28, tới bước 53 trừ 8 thì lấy 8 trừ 3 rồi viết 55.

    Cách gỡ: Xếp 5 bó và 3 que lẻ, bảo con lấy đi 8 que. 3 que lẻ không đủ để bớt 8, phải mở một bó: 13 trừ 8 bằng 5, còn 4 bó. 53 trừ 8 bằng 45.

  • Con mở một bó nhưng vẫn giữ nguyên số chục: 52 trừ 17 viết 45.

    Cách gỡ: 52 trừ 10 bằng 42. Tới 42 trừ 7, cho con mở bó thật rồi đếm lại số bó: chỉ còn 3 bó, và 12 trừ 7 bằng 5. 52 trừ 17 bằng 35.

  • Con coi số tròn chục như có sẵn que lẻ: 90 trừ 35 viết 65.

    Cách gỡ: 90 trừ 30 bằng 60. Xếp 6 bó, không có que lẻ nào. Muốn bớt 5 phải mở một bó: 10 trừ 5 bằng 5, còn 5 bó. 90 trừ 35 bằng 55.

Khi nào sang bài sau

Con đã vững khi tự viết hai dòng cho một phép trừ như 62 trừ 27, nói được lúc nào phải mở một bó, và sau khi mở thì đếm đúng số bó còn lại. Tính còn chậm cũng không sao.

Từ dùng trong bài

Mở bó, lấy từ một chụcSố tròn chục, bảng chục và đơn vịBớt phần lẻ trước, rồi bớt nốtPhép trừPhép cộngMột chục, bó và que lẻ