Biết hai số, tìm số thứ ba
Con ôn tách gộp, cộng và trừ đến 20 trong một việc chung: có ba số, biết hai số thì tìm số thứ ba, trên sơ đồ, hai bên dấu bằng và trong dãy số.
Học xong, con làm được
- Điền sơ đồ tách gộp có cả nhóm đến 20 và nói được khi nào cộng, khi nào trừ.
- Tìm ô trống ở một bên dấu bằng, kể cả ô đứng trước dấu trừ, như 17 − 9 = − 4.
- Tìm bước của một dãy số đều bước rồi điền các số còn thiếu.
Cần chuẩn bị
- 20 hạt đậu hay cúc áo
- Ba cái đĩa nhỏ hoặc ba nắp hộp để xếp thành sơ đồ tách gộp
- Mấy mảnh giấy nhỏ để che số
- Một dải số từ 0 đến 20 vẽ trên giấy
- Giấy và bút chì
Vì sao học bài này lúc này
Bài này ôn ba thứ con đã học ở nhiều chương: tách và gộp số, phép cộng và phép trừ đến 20, kể cả qua 10. Ba thứ ấy thật ra là một: cả nhóm và hai phần, biết hai số thì tìm được số thứ ba. Thiếu cả nhóm thì gộp hai phần, tức là cộng. Thiếu một phần thì lấy cả nhóm bớt phần đã biết, tức là trừ. Khi học từng chương, con hay chọn phép tính theo dấu nhìn thấy; ôn lại lúc này, với các số lớn hơn, để con chọn theo chỗ của ô trống. Câu hỏi “ô trống là cả nhóm hay một phần?” luôn đi trước phép tính.
Cùng con làm ở nhà
Sơ đồ tách gộp đến 20
Đặt ba cái đĩa thành sơ đồ: một đĩa trên cho cả nhóm, hai đĩa dưới cho hai phần. Bỏ 15 hạt vào đĩa trên, con tách thành hai phần theo vài cách: 10 và 5, 7 và 8, 9 và 6, 12 và 3. Rồi chuyển sang giấy, mỗi lần che một số. Che cả nhóm: gồm 9 và 4, con gộp, 9 + 4 = 13. Che một phần: 15 gồm 7 và , con trừ, 15 − 7 = 8. Thêm ba sơ đồ: 12 gồm và 3; 17 gồm 10 và ; 18 gồm 18 và . Ba ô ấy là 9, 7 và 0. Lần nào con cũng trả lời trước: ô bị che là cả nhóm hay một phần?
Nói với con15 gồm 7 và mấy? Thiếu một phần, nên lấy 15 trừ 7. 15 trừ 7 bằng 8. Kiểm lại: 7 và 8 gộp lại được 15.
Ô trống ở một bên dấu bằng
Viết 15 − 8 = 2 + . Con tìm số mà bên đủ chỉ: 15 − 8 = 7. Bên kia cũng phải là 7: 2 và mấy gộp lại được 7? Điền 5. Tiếp theo 11 − 6 = 14 − : bên đủ là 5; 14 bớt mấy thì còn 5? Điền 9. Rồi tới ô đứng trước dấu trừ: 17 − 9 = − 4. Bên đủ là 8. Hỏi: số đứng trước dấu trừ là cả nhóm hay một phần? Là cả nhóm, nên gộp: 4 + 8 = 12. Sau mỗi dòng, con đặt số vào ô trống và tính lại cả hai bên: 12 − 4 = 8. Thêm một dòng: 6 + 9 = − 3, điền 18.
Nói với con17 trừ 9 bằng 8. Vậy mấy trừ 4 cũng phải bằng 8. Ô trống đứng trước dấu trừ: đó là cả nhóm. 4 và 8 gộp lại được 12. Điền 12 vào ô trống.
Dãy số đều bước
Viết dãy 2, 6, , 14, . Hỏi: hai số nào đứng liền nhau mà con đã biết? 2 và 6. Từ 2 đến 6 là thêm 4, vậy mỗi bước thêm 4. Con điền 10, kiểm với số đã cho: 10 + 4 = 14, đúng; rồi điền số cuối là 18. Cho con nhảy trên dải số để thấy các bước dài bằng nhau. Sau đó một dãy đi xuống: 20, 17, , 11, , 5. Từ 20 xuống 17 là bớt 3. Con điền 14, kiểm 14 − 3 = 11, điền 8, kiểm 8 − 3 = 5. Nhắc con: chỉ tìm bước từ hai số đứng liền nhau.
Nói với con20 rồi 17. Đếm tiếp từ 17: 18, 19, 20. Ba bước. Dãy đi xuống, mỗi bước bớt 3. 17 bớt 3 được 14.
Hai câu chuyện, cùng ba số
Kể: Hà cho bạn 5 cái nhãn vở, Hà còn 8 cái, lúc đầu Hà có mấy cái? Con bày 5 hạt làm số nhãn đã cho, 8 hạt làm số nhãn còn lại. Hỏi: số lúc đầu là cả nhóm hay một phần? Là cả nhóm, gồm cả nhãn đã cho lẫn nhãn còn lại: 5 + 8 = 13. Đổi chuyện: Hà có 13 cái nhãn vở, cho bạn 5 cái, Hà còn mấy cái? Lần này thiếu một phần: 13 − 5 = 8. Cho con thấy hai chuyện dùng cùng ba số 5, 8, 13, chỉ khác chỗ của số chưa biết.
Nói với conHà cho bạn 5 cái, Hà còn 8 cái. Lúc đầu Hà có cả 5 cái đã cho lẫn 8 cái còn lại. Thiếu cả nhóm thì gộp: 5 cộng 8 bằng 13.
Con hay nhầm ở đâu
Thấy dấu trừ là con trừ: 17 − 9 = − 4, con tính 8 − 4 rồi điền 4.
Cách gỡ: Cho con đặt 4 vào ô trống và tính lại: 4 − 4 = 0, không phải 8. Hỏi “Số đứng trước dấu trừ là cả nhóm hay một phần?”. Cả nhóm thì phải gộp: 4 và 8.
Con chép số từ bên kia sang: 11 − 6 = 14 − , con điền 6.
Cách gỡ: Bảo con tính lại bên phải với số vừa điền: 14 − 6 = 8, trong khi bên trái là 5. Hai bên chưa bằng nhau, phải tìm số khác: 14 bớt 9 thì còn 5.
Nghe chữ “cho” là con trừ: Hà cho bạn 5 cái nhãn vở, còn 8 cái, con tính 8 − 5.
Cách gỡ: Bày 5 cái đã cho và 8 cái còn lại thành hai phần. Hỏi “Lúc đầu Hà có những cái nào?”. Cả hai phần, nên gộp: 5 + 8 = 13.
Con tìm bước từ hai số không đứng liền nhau: dãy 2, 6, , 14, con lấy 6 và 14 rồi nói mỗi bước thêm 8.
Cách gỡ: Chỉ vào ô trống nằm giữa 6 và 14: từ 6 tới 14 là hai bước. Bảo con tìm bước từ 2 và 6, hai số đứng liền nhau, rồi kiểm lại với 14.
Khi nào sang bài sau
Con đã vững khi gặp một ô trống ở bất kỳ chỗ nào, con hỏi được ô ấy là cả nhóm hay một phần rồi mới tính, và tự đặt số vào để kiểm lại.
Từ dùng trong bài
Sơ đồ tách gộpDấu bằngCả nhóm và hai phầnÔ trốngPhép cộngPhép trừNhiều hơn, ít hơn và lớn hơn, bé hơnDải sốĐếm tiếp
