Open Math Tải app
Chương 7 · Bài 4

Cộng hay trừ: bài toán đến 20

Con nghe một bài toán với các số đến 20, tìm xem câu hỏi hỏi cả nhóm hay một phần rồi mới chọn cộng hay trừ, kể cả khi một phần bị che đi.

Học xong, con làm được

  • Chọn cộng khi câu hỏi hỏi cả nhóm, chọn trừ khi hỏi một phần.
  • Trả lời ba câu hỏi khác nhau từ cùng một cảnh có ba số.
  • Giải bài toán có một phần không nhìn thấy, như bút trong hộp đậy kín.
  • Tự kiểm bằng cách so số tìm được với cả nhóm.

Cần chuẩn bị

  • 14 kẹp quần áo hai màu: 9 cái màu này, 5 cái màu kia
  • Một cái túi vải và một cái hộp có nắp, không nhìn xuyên qua được
  • 12 quả bóng nhỏ, viên bi hay viên lego
  • 15 cây bút màu
  • Giấy và bút chì

Vì sao học bài này lúc này

Con đã biết chọn cộng hay trừ với các số trong phạm vi 10: tìm cả nhóm thì cộng, tìm một phần thì trừ. Con vừa cộng và trừ qua 10 xong, nên bài này đưa cách chọn ấy lên các số đến 20. Phép tính khó hơn dễ làm con bỏ qua việc đọc đề, rồi chọn theo một chữ như “còn” hay “cho”. Vì vậy trước mỗi phép tính con trả lời một câu: cần tìm cả nhóm hay một phần. Bài cũng tập cho con một cách tự kiểm: cả nhóm bao giờ cũng nhiều hơn từng phần. Bài sau xếp các phép trừ qua 10 thành bảng để con nhớ dần.

Cùng con làm ở nhà

  1. Một cảnh, ba câu hỏi

    Bày 9 kẹp màu này làm các bạn nhảy dây, 5 kẹp màu kia làm các bạn đá cầu. Vẽ một sơ đồ tách gộp trống bên cạnh. Câu một: trên sân có tất cả bao nhiêu bạn? Con ghi 9 và 5 vào hai phần rồi tìm cả nhóm: 9 + 5 = 14. Câu hai: sân có 14 bạn, 9 bạn nhảy dây, còn lại đá cầu, mấy bạn đá cầu? Lấy tay che nhóm đá cầu rồi để con tính: 14 − 9 = 5. Câu ba: che nhóm nhảy dây, 14 − 5 = 9. Mỗi câu, con chỉ vào sơ đồ xem ô nào đang thiếu trước khi tính.

    Nói với conSân có 14 bạn, đó là cả nhóm. 9 bạn nhảy dây, đó là một phần. Hỏi số bạn đá cầu, đó là phần kia. Tìm một phần thì trừ: 14 trừ 9 bằng 5.

  2. Khi một phần bị che đi

    Chuyện một: nhà có 12 quả bóng, 3 quả nằm ngoài, số còn lại ở trong túi buộc kín. Để 3 quả trên bàn, 9 quả trong túi, chưa cho con mở. Hỏi: 12 là cả nhóm hay một phần? Trong túi có mấy quả? Con tính 12 − 3 = 9 rồi mới mở túi đếm để kiểm. Chuyện hai: trong hộp đậy kín có 8 cây bút màu, ngoài hộp có 7 cây, có tất cả bao nhiêu cây? Con không thấy bút trong hộp nhưng lời kể đã cho số: 8 + 7 = 15. Mở hộp, đếm cả hai chỗ để kiểm.

    Nói với conMình không nhìn thấy bóng trong túi, nhưng lời kể cho biết có tất cả 12 quả. 12 là cả nhóm. 3 quả ở ngoài là một phần. Tìm phần kia thì trừ: 12 trừ 3 bằng 9.

  3. Số tìm được có hợp lý không

    Kể: lớp cần 11 cái ghế, đã kê 6 cái, còn phải kê mấy cái? Trước khi tính, hỏi con: số ghế còn phải kê nhiều hơn hay ít hơn 11? Con tính 11 − 6 = 5. Rồi đưa một phép tính sai để con xét: có bạn tính 11 + 6 = 17, được không? 17 nhiều hơn cả số ghế lớp cần, nên không thể đúng. Kể tiếp: Lan cho bạn 6 cái nhãn vở, Lan còn 7 cái, lúc đầu Lan có mấy cái? Số lúc đầu phải nhiều hơn 7: 6 + 7 = 13, không phải 7 − 6 = 1.

    Nói với conLớp cần 11 cái ghế, đó là cả nhóm. Đã kê 6 cái, đó là một phần. Số ghế còn phải kê là phần kia, phải ít hơn 11. Tìm một phần thì trừ: 11 trừ 6 bằng 5.

Con hay nhầm ở đâu

  • Con chỉ đếm phần nhìn thấy: 8 cây bút trong hộp kín và 7 cây bên ngoài, con trả lời có 7 cây.

    Cách gỡ: Hỏi “Trong hộp có bút không? Lời kể nói trong hộp có mấy cây?”. Cho con ghi 8 và 7 vào hai phần của sơ đồ tách gộp rồi mới tính.

  • Con viết phép trừ bắt đầu bằng một phần: 9 − 14 thay cho 14 − 9.

    Cách gỡ: Hỏi “Số nào là cả nhóm?”. Trong phép trừ, số chỉ cả nhóm đứng đầu, vì mình bớt một phần ra khỏi cả nhóm.

  • Con chọn phép tính theo một chữ trong đề: Lan cho bạn 6 cái, còn 7 cái, nghe “cho” và “còn” là con tính 7 − 6.

    Cách gỡ: Bày 6 cái đã cho và 7 cái còn lại thành hai phần. Hỏi “Lúc đầu Lan có những cái nào?”. Con chỉ cả hai phần: tìm cả nhóm thì cộng, 6 + 7 = 13. So lại: 13 nhiều hơn 7, hợp lý.

Khi nào sang bài sau

Con đã vững khi nghe một bài toán, con nói được cần tìm cả nhóm hay một phần trước khi viết phép tính, và tự thấy vô lý khi một phần lại nhiều hơn cả nhóm.

Từ dùng trong bài

Cả nhóm và hai phầnNhiều hơn, ít hơn và lớn hơn, bé hơnPhép trừSơ đồ tách gộp