Viết và đọc số từ 10 đến 20
Con viết và đọc các số từ 10 đến 20, hiểu chữ số bên trái chỉ số chục, chữ số bên phải chỉ số đơn vị lẻ, nên mười bốn viết là 14.
Học xong, con làm được
- Viết các số từ 10 đến 20 khi nghe tên số hoặc nhìn bó que, khung mười ô.
- Đọc đúng các số, kể cả mười lăm và hai mươi.
- Nói được chữ số bên trái chỉ số chục, chữ số bên phải chỉ số đơn vị lẻ.
- Giải thích vì sao 10 có chữ số 0 và vì sao mười bốn viết là 14, không phải 104.
Cần chuẩn bị
- 20 que kem hay đũa, và 2 sợi dây chun
- Các mẩu giấy nhỏ ghi chữ số từ 0 đến 9; riêng chữ số 1 làm hai mẩu
- Một tờ giấy kẻ đôi: nửa trái để đặt bó, nửa phải để đặt que lẻ
- Giấy và bút chì
Vì sao học bài này lúc này
Ở bài trước con đã gom chục và gọi tên các số đến hai mươi, nhưng chưa viết. Bài này nối tên gọi và bó que với cách viết. Chỉ có mười chữ số từ 0 đến 9; muốn viết số lớn hơn 9 thì phải dùng chỗ đứng: chữ số bên trái đếm bó, chữ số bên phải đếm que lẻ. Con hay viết mười bốn thành 104, vì nghe “mười” viết 10 rồi nghe “bốn” viết 4. Cho con đặt thẻ chữ số ngay dưới bó và que thì con tự thấy chỗ sai. Các bài sau, từ sơ đồ tách gộp đến so sánh và cộng trừ, đều đọc hai chữ số theo cách này.
Cùng con làm ở nhà
Vì sao mười viết là 10
Đặt 9 que lẻ ở nửa phải tờ giấy kẻ đôi, con đặt thẻ 9 bên dưới. Thêm 1 que: đủ 10, con buộc thành bó và chuyển bó sang nửa trái. Hỏi: có mấy bó? Có 1, đặt thẻ 1 dưới bó. Có mấy que lẻ? Không có que nào, đặt thẻ 0 ở nửa phải. Hai thẻ đứng cạnh nhau là 10. Thử nhấc thẻ 0 đi: chỉ còn 1, đó là một que chứ không phải một bó. Chữ số 0 giữ chỗ để chữ số 1 đứng ở bên trái. Rồi đặt thêm 1 que lẻ, đổi thẻ 0 thành thẻ 1, để con so 1, 10 và 11 bằng que.
Nói với con10 là 1 chục và 0 đơn vị. Chữ số 1 chỉ 1 bó. Chữ số 0 chỉ không có que lẻ nào.
Nghe tên số, viết số
Bố mẹ nói “mười bốn”. Con bày 1 bó và 4 que lẻ, rồi đặt thẻ: 1 dưới bó, 4 dưới que lẻ. Chỉ cho con thấy thẻ 4 nằm đúng chỗ thẻ 0 lúc nãy; trong 14 không còn chữ số 0 vì đã có que lẻ. Làm tiếp với mười một, mười lăm, mười chín, hai mươi; mỗi số con bày que, đặt thẻ, rồi viết vào giấy: 11, 15, 19, 20. Với hai mươi: 2 bó, 0 que lẻ. Khi con đã quen, bỏ bước bày que: bố mẹ đọc, con viết ngay; số nào con ngập ngừng thì lấy que ra.
Nói với conMười bốn. Mười là 1 chục: viết 1. Bốn là 4 đơn vị: viết 4 bên phải. Mười bốn viết là 14.
Nhìn số, đọc số
Viết lên giấy từng số: 16, 10, 15, 20, 12. Con đọc từ trái sang phải, chữ số bên trái trước. Với 16: 1 chục đọc là mười, 6 đơn vị đọc là sáu, mười sáu. Với 15: đọc là mười lăm. Với 20: 2 chục, đọc là hai mươi. Đặt 12 và 20 cạnh nhau, cho con bày que cho từng số: 12 là 1 bó và 2 que lẻ, 20 là 2 bó. Hai số cùng có chữ số 2, nhưng chữ số 2 đứng ở hai chỗ khác nhau nên chỉ hai thứ khác nhau.
Nói với con15. Chữ số 1 là 1 chục, đọc là mười. Chữ số 5 là 5 đơn vị, đọc là lăm. Mười lăm.
Đố nhau ba chiều
Chơi ba kiểu đố xen nhau. Bố mẹ bày que, con viết số. Bố mẹ viết số, con bày que. Bố mẹ đọc tên, con viết rồi đọc lại. Dùng các số 13, 17, 18, 11, 20, 10. Mỗi lượt xong, con chỉ vào chữ số bên trái và nói nó chỉ mấy chục, chỉ vào chữ số bên phải và nói nó chỉ mấy đơn vị lẻ. Đổi vai để con ra đề cho bố mẹ; thỉnh thoảng bố mẹ cố ý viết sai, như 71 cho mười bảy, để con bắt lỗi.
Nói với con18. Chữ số bên trái chỉ số chục: 1 chục. Chữ số bên phải chỉ số đơn vị lẻ: 8 đơn vị. Mười tám.
Con hay nhầm ở đâu
Con viết 104 cho mười bốn.
Cách gỡ: Bày 1 bó và 4 que lẻ, hỏi “Có que lẻ nào không?”. Có 4 que lẻ thì chỗ bên phải ghi 4, không ghi 0 nữa. Cho con đặt thẻ 4 đè lên thẻ 0.
Con viết 41 cho mười bốn.
Cách gỡ: Nói “mười” trước thì viết 1 trước, ở bên trái. Cho con chỉ vào bó khi nói “mười” và chỉ vào que lẻ khi nói “bốn”.
Con viết 2 cho hai mươi, hoặc lẫn mười hai với hai mươi.
Cách gỡ: Bày cả ba cạnh nhau: 2 que lẻ, 1 bó với 2 que lẻ, và 2 bó. Con viết số dưới mỗi nhóm: 2, 12, 20.
Con đọc 12 là “một hai”.
Cách gỡ: Chỉ vào chữ số bên trái: đây là 1 chục, đọc là mười. Rồi mới đọc chữ số bên phải: mười hai.
Khi nào sang bài sau
Con đã vững khi nghe một số bất kỳ từ mười đến hai mươi là viết đúng ngay, và chỉ vào từng chữ số nói được nó chỉ mấy chục hay mấy đơn vị lẻ.
Từ dùng trong bài
Một chục, bó và que lẻKhung mười ôNhiều hơn, ít hơn và lớn hơn, bé hơnSơ đồ tách gộp
