Open Math Tải app
Chương 15 · Bài 2

Một nửa

Con gọi đúng một nửa: hình được chia thành 2 phần bằng nhau thì mỗi phần là một nửa của hình ấy, và hai nửa ghép lại thành cả hình.

Học xong, con làm được

  • Nói mỗi phần là một nửa của hình khi hình được chia thành 2 phần bằng nhau.
  • Ghép 2 nửa thành cả hình.
  • Chia đôi một hình vuông theo nhiều cách.
  • Kiểm một hình có được chia thành hai nửa không bằng hai bước: đếm phần, đặt chồng.

Cần chuẩn bị

  • Một băng giấy, hai hình tròn bằng giấy bằng nhau (tô viền theo miệng bát)
  • Hai tờ giấy hình vuông bằng nhau và một tờ giấy kẻ ô cắt thành hình vuông cạnh 6 ô
  • Một tờ giấy trắng để tô viền làm khuôn
  • Kéo, bút chì, bút màu

Vì sao học bài này lúc này

Bài trước con đã có phép kiểm: đặt chồng và gấp đôi. Bài này gắn tên gọi một nửa vào phép kiểm ấy. Một nửa chỉ cần hai điều: đúng 2 phần, và 2 phần bằng nhau. Cắt dọc, cắt chéo hay cắt theo đường bậc thang đều được. Nếu chỉ xem vài tranh mẫu, con sẽ nhớ dạng của tranh và nghĩ nửa phải là hình chữ nhật, hay cứ cắt làm hai là một nửa. Vì vậy mỗi ví dụ đúng ở đây đi kèm một ví dụ sai để con tự kiểm. Bài sau làm y như vậy với một phần tư.

Cùng con làm ở nhà

  1. Gấp, cắt và gọi tên một nửa

    Con gấp đôi băng giấy cho khít rồi cắt theo nếp gấp. Hỏi: được mấy phần, hai phần có bằng nhau không? Con đặt chồng để kiểm. Làm tiếp với một hình tròn: gấp viền tròn trùng viền tròn, cắt theo nếp. Rồi cắt một hình vuông từ một góc sang góc đối diện, được hai miếng tam giác. Sau mỗi lần cắt, con cầm một phần lên và nói nó là gì của hình nào. Nửa hình tròn và miếng tam giác con đã quen khi ghép hình; giờ con biết mỗi miếng là một trong 2 phần bằng nhau.

    Nói với conHình tròn được chia thành 2 phần bằng nhau. Mỗi phần là một nửa của hình tròn.

  2. Hai nửa ghép lại thành cả hình

    Tô viền hình tròn còn nguyên lên tờ giấy trắng để làm khuôn của cả hình. Đặt một nửa hình tròn vừa cắt vào khuôn và hỏi: đã đủ cả hình chưa? Đưa con ba miếng để thử lấp chỗ trống: nửa kia, một miếng nhỏ hơn và một miếng to hơn cắt từ giấy thừa. Miếng nhỏ hơn thì còn hở, miếng to hơn thì thò ra ngoài khuôn, chỉ nửa kia lấp vừa khít. Hỏi: cả hình có mấy nửa?

    Nói với conHai nửa ghép lại thành cả hình tròn. Cả hình có 2 nửa.

  3. Một hình vuông, nhiều cách chia đôi

    Hỏi con: còn cách nào khác để chia đôi hình vuông không? Con gấp tờ hình vuông thứ hai theo đường dọc giữa hay ngang giữa: được 2 hình chữ nhật. Với tờ giấy kẻ ô cạnh 6 ô, bố mẹ kẻ một đường bậc thang qua chính giữa: từ cạnh trên, cách góc trái 2 ô, kẻ xuống 3 ô, sang phải 2 ô, rồi xuống 3 ô nữa. Cắt theo đường ấy; con xoay ngược đầu một miếng rồi đặt chồng: khít. Mỗi lần, con đặt chồng hai phần của chính lần cắt ấy rồi gọi tên. Đừng đặt nửa hình chữ nhật lên nửa tam giác để so: hai miếng khác dạng, không khít, nhưng miếng nào cũng là một nửa của hình vuông.

    Nói với conCắt dọc hay cắt chéo, hai phần đều bằng nhau. Miếng nào cũng là một nửa của hình vuông.

  4. Đếm phần, rồi đặt chồng

    Bố mẹ cắt sẵn vài hình cho con kiểm: một băng giấy cắt ở chính giữa, một băng giấy cắt lệch về một đầu, một hình tròn cắt gần mép, một hình chữ nhật cắt từ một góc dưới lên giữa cạnh trên. Với mỗi hình con làm hai bước: đếm xem có đúng 2 phần không, rồi đặt chồng hai phần xem có khít không. Qua cả hai bước thì mỗi phần mới là một nửa. Hai phần không bằng nhau thì con nói phần to hơn, phần nhỏ hơn. Cuối cùng vẽ một băng giấy chia 2 phần bằng nhau, khi thì tô phần bên trái, khi thì tô phần bên phải, và hỏi phần tô màu có phải một nửa không.

    Nói với conĐếm: có 2 phần. Đặt chồng: khít. Vậy mỗi phần là một nửa.

Con hay nhầm ở đâu

  • Cứ thấy hình cắt làm 2 phần là con gọi mỗi phần là một nửa.

    Cách gỡ: Bảo con đặt chồng hai phần và tô đỏ chỗ thò ra. Hỏi: “Hai phần có bằng nhau không? Vậy có gọi là một nửa được không?”

  • Con nói “nửa to, nửa nhỏ” khi hai phần không bằng nhau.

    Cách gỡ: Nói lại cho con: hai phần không bằng nhau thì không phần nào là một nửa. Mình gọi là phần to hơn, phần nhỏ hơn.

  • Con nghĩ một nửa phải có dạng hình chữ nhật, hay đường cắt phải thẳng và dọc.

    Cách gỡ: Cắt một hình vuông từ góc sang góc đối diện, đặt chồng hai miếng tam giác: khít. Làm lại với đường cắt bậc thang: tách hai phần, xoay ngược đầu một phần, đặt chồng.

  • Con đặt nửa hình chữ nhật lên nửa tam giác của hình vuông, thấy không khít, rồi nói một miếng không phải một nửa.

    Cách gỡ: Mỗi miếng chỉ kiểm bằng miếng còn lại của chính lần cắt ấy: đặt chồng hai miếng, rồi ghép chúng lại thành cả hình vuông.

Khi nào sang bài sau

Con đã vững khi gặp một hình cắt làm hai là tự đếm phần, tự đặt chồng rồi mới nói có phải một nửa không, và chia đôi được một hình vuông theo ít nhất hai cách.

Từ dùng trong bài

Một nửa, một phần tư