Nhìn phần lẻ, chọn cách
Con nhìn phần lẻ trước khi tính để biết số chục giữ nguyên, thêm 1 hay bớt 1, rồi chọn cách làm và viết phép tính cho các câu chuyện cộng, trừ.
Học xong, con làm được
- Nhìn phần lẻ để nói trước số chục giữ nguyên, thêm 1 hay bớt 1.
- Chọn cách cộng, trừ hợp với từng phép tính trong phạm vi 40.
- Viết phép tính cho câu chuyện cộng, trừ, so sánh hai nhóm và tìm phần kia.
- Tự kiểm số vừa tìm bằng số chục và bằng cách gộp lại.
Cần chuẩn bị
- 4 bó que và khoảng 10 que rời để kiểm khi cần
- Thẻ giấy ghi 15 + 3, 15 + 5, 15 + 8, 34 − 3, 34 − 4, 34 − 9
- Khoảng 40 hạt đậu hai màu
- Giấy và bút chì
Vì sao học bài này lúc này
Bốn bài trước, mỗi bài con luyện một việc: chục đứng yên, buộc thêm một bó, mở một bó, cộng ba số. Bài này trộn tất cả lại, nên việc đầu tiên là nhận ra mình đang ở trường hợp nào. Que lẻ chỉ có ba khả năng: không bó nào bị đụng tới, buộc thêm đúng một bó, hoặc mở đúng một bó. Nhìn phần lẻ trước, con biết ngay số chục của số cần tìm và có cái để tự kiểm sau khi tính. Phần sau của bài đưa các cách tính ấy vào câu chuyện, nơi con phải tự quyết cộng hay trừ.
Cùng con làm ở nhà
Nhìn phần lẻ trước khi tính
Đặt ba thẻ 15 + 3, 15 + 5, 15 + 8 cạnh nhau. Chưa tính vội. Với mỗi thẻ, con nói hai phần lẻ gộp lại chưa tới 10, vừa đủ 10 hay hơn 10, rồi nói số chục sẽ thế nào: giữ nguyên, hay thêm 1. Sau đó mới tính: 18, 20, 23. Làm tương tự với ba thẻ 34 − 3, 34 − 4, 34 − 9: phần lẻ đủ để bớt, bớt vừa hết, hay không đủ để bớt và phải mở một bó. Con tính được 31, 30, 25. Chỗ nào con ngờ thì bày bó và que để kiểm.
Nói với con15 cộng 8. 5 và 8 gộp lại hơn 10. Buộc thêm được một bó. 15 cộng 8 sẽ có 2 chục.
Dùng số chục để tự kiểm
Bố mẹ viết bốn phép tính đã làm sẵn, có đúng có sai, con làm người chấm: 34 − 9 = 35, 26 + 7 = 23, 28 + 5 = 33, 33 − 8 = 25. Con không tính lại ngay mà nhìn phần lẻ trước, nói số chục phải là mấy. Hai phép đầu sai, số đúng là 25 và 33. Hai phép sau đúng. Chỉ thêm cho con một cách soát nhanh: thêm vào mà được số bé hơn, hay bớt đi mà được số lớn hơn, thì đã sai.
Nói với con34 trừ 9 mà được 35 thì sai rồi. 4 không đủ để bớt 9, phải mở một bó, nên số còn lại chỉ có 2 chục.
Câu chuyện cộng, câu chuyện trừ
Kể chuyện bằng đồ trong nhà. Trên kệ có 28 quyển truyện, mẹ mua thêm 9 quyển. Con nói đây là thêm vào hay bớt đi, viết 28 + 9 = 37, rồi trả lời bằng cả câu có tên đồ vật. Kể tiếp: kệ có 37 quyển truyện, con tặng bạn 9 quyển. Con viết 37 − 9 = 28. Kiểm bằng cách gộp lại: số còn lại và số đã tặng phải gộp thành số lúc đầu, 28 + 9 = 37. Trước mỗi phép tính, con vẫn nhìn phần lẻ và nói trước số chục.
Nói với conKệ có 28 quyển, thêm 9 quyển. 28 cộng 9 bằng 37. Trên kệ có tất cả 37 quyển truyện.
Nhiều hơn bao nhiêu, và tìm phần kia
Bày 31 hạt đậu đỏ và 6 hạt đậu trắng. Hỏi: đậu đỏ nhiều hơn đậu trắng bao nhiêu hạt? Con ghép mỗi hạt trắng với một hạt đỏ. Số hạt đỏ không có cặp là số cần tìm: 31 − 6 = 25. Kể chuyện thứ hai: hộp có 30 cái bánh, trong đó 8 cái là bánh dẻo, còn lại là bánh nướng. Có mấy cái bánh nướng? 30 là cả nhóm, 8 là một phần, phần kia là 30 − 8 = 22. Cả hai câu chuyện, con đều trả lời bằng cả câu.
Nói với conĐậu đỏ nhiều hơn đậu trắng bao nhiêu hạt? 31 trừ 6 bằng 25. Đậu đỏ nhiều hơn đậu trắng 25 hạt.
Con hay nhầm ở đâu
Nghe hỏi nhiều hơn bao nhiêu, con viết 31 + 6 = 37.
Cách gỡ: Cho con ghép từng hạt trắng với một hạt đỏ. Câu hỏi không hỏi có tất cả bao nhiêu hạt, mà hỏi số hạt đỏ không có cặp: 31 − 6 = 25.
33 − 8, con viết 35 mà không thấy lạ.
Cách gỡ: Cho con nhìn phần lẻ: 3 không đủ để bớt 8, phải mở một bó, nên số chục còn 2. 13 − 8 = 5, 20 và 5 là 25. Hỏi thêm “bớt đi mà sao lại được số lớn hơn?”.
Hộp 30 cái bánh có 8 cái bánh dẻo, con viết 30 + 8 = 38.
Cách gỡ: Hỏi “cả hộp có bao nhiêu cái?”. 30 đã là cả nhóm, bánh dẻo nằm trong đó. Tìm phần kia thì bớt đi: 30 − 8 = 22.
Khi nào sang bài sau
Con đã vững khi gặp một phép tính bất kỳ như 27 + 6 hay 32 − 7 là nói trước được số chục rồi mới tính, và nghe một câu chuyện là viết được phép tính, trả lời bằng cả câu.
Từ dùng trong bài
Câu chuyện cộng, câu chuyện trừCả nhóm và hai phầnCộng qua chục, trừ qua chụcMở bó, lấy từ một chụcMột chục, bó và que lẻNhiều hơn, ít hơn và lớn hơn, bé hơnGhép cặp để so sánh
